Plik Kwas eikozapentaenowy to wielonienasycony kwas tłuszczowy. Podobnie jak kwas alfa-linolenowy (ALA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA) jest jednym z kwasów tłuszczowych omega-3.
Co to jest kwas eikozapentaenowy?
Kwas eikozapentaenowy (EPA) to wielonienasycony długołańcuchowy kwas tłuszczowy. W języku angielskim te kwasy tłuszczowe są również określane jako wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA).
Ponieważ pierwsze wiązanie podwójne znajduje się w trzecim wiązaniu węglowym, jest to kwas tłuszczowy omega-3. Organizm może sam wytwarzać EPA, ale potrzebuje do tego kwasu alfa-linolenowego. Jednak EPA może być również dostarczana z pożywieniem. Kwas tłuszczowy występuje głównie w tłustych rybach morskich, takich jak śledź, węgorz i makrela.
Funkcja, efekt i zadania
Kwas eikozapentaenowy odgrywa rolę w wielu procesach metabolicznych. Z kwasu tłuszczowego powstają eikozanoidy i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Eikozanoidy to substancje podobne do hormonów, które działają zarówno jako neuroprzekaźniki, jak i immunomodulatory.
Są zaangażowani w wiele procesów zapalnych w organizmie człowieka. Należą do nich na przykład rozszerzenie naczyń krwionośnych, krzepnięcie krwi i regulacja stanu zapalnego. Eikozanoidy mają również wpływ na regulację ciśnienia krwi i ogólnie pracę serca. Do eikozanoidów należą prostaglandyny, prostacykliny, tromboksany i leukotrieny. DHA jest składnikiem kwasu tłuszczowego fosfolipidów. Te z kolei stanowią elementarny składnik błon komórkowych i występują szczególnie w komórkach nerwowych. Kwas dokozaheksaenowy jest potrzebny głównie w mózgu.
Ale w siatkówce jest też dużo DHA. Około 97 procent wszystkich kwasów tłuszczowych omega-3 w mózgu i prawie 94 procent wszystkich kwasów tłuszczowych omega-3 w siatkówce składa się z kwasu dokozaheksaenowego. DHA jest również materiałem wyjściowym do syntezy neuroprotektyn, rezolwin i dokozatrienów. Kwas tłuszczowy może obniżać ciśnienie krwi i tętno, dlatego odgrywa ważną rolę w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi.
Edukacja, występowanie, właściwości i optymalne wartości
Ciało ludzkie jest zależne od podaży kwasu alfa-linolenowego (ALA) do tworzenia EPA. ALA występuje głównie w olejach roślinnych. Olej lniany, rzepakowy, sojowy, orzechowy i konopny są bogate w kwas alfa-linolenowy. Synteza EPA z kwasu alfa-linolenowego jest znacznie skuteczniejsza u kobiet niż u mężczyzn. Można to przypisać estrogenowi. Wydaje się, że stymuluje syntezę EPA z ALA.
Zdrowe kobiety przekształcają około 21% spożytego ALA w EPA, podczas gdy tylko około 8% jest konwertowane u mężczyzn. Jednak aby EPA mógł zostać zsyntetyzowany z ALA, enzymy delta-6-desaturaza i delta-5-desaturaza muszą być obecne w wystarczającej ilości i aktywności. Aby desaturazy mogły wykonywać swoją pracę, potrzebują różnych mikroelementów. Szczególnie ważna jest witamina B6, biotyna, magnez, cynk i wapń. Niedobór tych składników odżywczych prowadzi do zmniejszenia syntezy EPA. Syntezę hamuje również zwiększone spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych, spożycie alkoholu, podwyższony poziom cholesterolu, infekcje wirusowe, cukrzyca i stres. Mniej ALA jest również konwertowane na starość.
EPA można nie tylko wytwarzać z ALA, ale można je również przyjmować bezpośrednio z jedzeniem. Kwas tłuszczowy występuje głównie w tłustych rybach zimnowodnych, takich jak śledź, sardynka, łosoś i makrela. Niektóre mikroalgi są również bogate w EPA i DHA. Kwasy tłuszczowe są wchłaniane w jelicie cienkim.
Dokładny wymóg dotyczący EPA nie został jeszcze określony. Niemieckie Towarzystwo Żywienia (DGE) zaleca spożycie 250 miligramów dziennie. Jednak wszystkie długołańcuchowe kwasy tłuszczowe omega-3 mieszczą się w tym zalecanym spożyciu. Jednak wartości DGE są wartościami szacunkowymi i nie uwzględniają ani indywidualnych nawyków żywieniowych, ani stanu zdrowia ani nadzwyczajnego stresu jednostki.
Zarówno DGE, jak i Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) uważają, że spożycie około trzech gramów EPA dziennie jest nieszkodliwe. Ale liczy się nie tylko bezwzględna ilość spożytych kwasów tłuszczowych omega-3, ale również stosunek kwasów tłuszczowych omega-3 do omega-6. W najlepszym przypadku stosunek kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3 powinien wynosić 2: 1 lub maksymalnie 5: 1. Jednak w świecie zachodnim stosunek ten często wynosi 15: 1 lub nawet 20: 1.
Choroby i zaburzenia
Niekorzystny stosunek sprzyja chorobom układu krążenia i chorobom reumatycznym.
Niedobór kwasów tłuszczowych omega-3 jest często zauważalny z wyprzedzeniem. Jednak objawy są raczej nietypowe, więc niedoboru EPA nie można automatycznie stwierdzić. Możliwe objawy niedoboru EPA to osłabienie mięśni, drżenie mięśni, wrażliwość na światło, łuszcząca się skóra, zaburzenia koncentracji, obniżona wydajność, zaburzenia wzrostu lub zaburzenia snu.
Eikozanoidy, które powstają z kwasu eikozapentaenowego, zwykle mają działanie przeciwzapalne. Dlatego niedobór EPA często objawia się nadmiernymi reakcjami zapalnymi lub reakcjami zapalnymi, które prawie nie ustępują. Niedobór EPA należy również brać pod uwagę w przypadku objawów alergicznych. W szczególności chodzi tu o alergię typu 1. W tym typie alergii natychmiastowym organizm reaguje na alergen w ciągu kilku minut. Typowymi przykładami tego typu alergii są katar sienny czy astma alergiczna.
Brak EPA sprzyja również rozwojowi miażdżycy. Miażdżyca tętnic jest największym czynnikiem ryzyka zawału serca i udaru mózgu. Niedobór kwasów tłuszczowych omega-3, a tym samym także kwasu eikozapentaenowego, wydaje się również odgrywać rolę w chorobach skóry, takich jak neurodermit czy łuszczyca. Zmniejszenie rumienia obserwowano u pacjentów z łuszczycą, którzy przyjmowali olej rybny jako suplement diety. Zmniejszyła się również grubość płytek, a łuszczenie się skóry było znacznie łatwiejsze. Ponadto zmniejszyło się bolesne swędzenie. Podobne wyniki uzyskano w przypadku neurodermitów.
EPA może również działać kojąco na przewlekłe choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie okrężnicy.
.jpg)
.jpg)
