Plik jelitowy układ nerwowy (ENS) przebiega przez cały przewód pokarmowy i działa w dużej mierze niezależnie od reszty układu nerwowego. Potocznie nazywa się to również Mózg brzucha wyznaczony. Zasadniczo odpowiada za regulację wszystkich procesów w całym procesie trawienia.
Co to jest jelitowy układ nerwowy?
Jak sama nazwa wskazuje, jelitowy układ nerwowy odpowiada za cały przewód pokarmowy. Nazywa się w języku angielskim drugi mózg lub mózg brzucha wyznaczony. Obok układu współczulnego i przywspółczulnego jest trzecim składnikiem układu nerwowego.
Jako drugi mózg lub mózg brzuszny ma podobną strukturę do mózgu i działa na tej samej zasadzie. Stwierdzono, że ma około cztery do pięciu razy więcej neuronów niż rdzeń kręgowy. W jelitowym układzie nerwowym istnieją skomplikowane połączenia, które zapewniają, że procesy trawienne są ze sobą precyzyjnie skoordynowane. Działa w dużej mierze autonomicznie.
Niezbędne procesy w przewodzie pokarmowym są regulowane niezależnie. Jednak ENS podlega również wpływom współczulnego i przywspółczulnego układu nerwowego. Oczywiście istnieją również połączenia z głównym mózgiem. Zakłada się, że wymiana informacji między jelitowym układem nerwowym a głównym mózgiem wpływa na decyzje intuicyjne (czucie jelit).
Anatomia i budowa
Jelitowy układ nerwowy to sieć komórek nerwowych, która obejmuje cały obszar trawienny od przełyku do odbytnicy. Główne elementy ENS składają się z dwóch splotów nerwowych, które znajdują się w ścianie jelita.
Jest to z jednej strony splot mięśniowy (splot Auerbacha), z drugiej splot podśluzówkowy (splot Meissnera). Splot mięśniowo-jelitowy to zespół komórek nerwowych w okrężnej i podłużnej warstwie mięśniowej jelita. Splot podśluzówkowy jest zintegrowany z błoną śluzową jelita. Istnieją również inne małe sploty poniżej błony surowiczej, w mięśniach okrężnych i w samej błonie śluzowej. Oprócz neuronów istnieją również komórki śródmiąższowe Cajala (komórki Cajala).
Są to wyspecjalizowane komórki mięśniowe, które mogą wywoływać skurcze mięśni niezależnie od komórek nerwowych, a tym samym stanowią rodzaj układu rozrusznika podobnego do rozrusznika. Jelitowy układ nerwowy działa autonomicznie, ale wpływa na niego współczulny i przywspółczulny układ nerwowy. Za obniżenie ruchliwości i wydzielania w obrębie przewodu pokarmowego odpowiada układ współczulny. I odwrotnie, przywspółczulny układ nerwowy wpływa na ENS w taki sposób, że zwiększa się ruchliwość i wydzielanie.
Funkcja i zadania
Funkcją jelitowego układu nerwowego jest kontrolowanie procesu trawienia. Reguluje motorykę jelit, transport jonów związany z wchłanianiem i wydzielaniem, funkcje immunologiczne przewodu pokarmowego i ukrwienie przewodu pokarmowego. Za ruchliwość jelit odpowiada splot mięśniowo-jelitowy.
Kontroluje perystaltykę jelit, jednocześnie zapewniając wydzielanie enzymów do światła jelita. Splot mięśniowy jest również wspierany przez komórki Cajala, które rozpoczynają ruchy mięśni. Chociaż komórki Cajal nie są neuronami, są liczone jako część splotu mięśniowego. Splot podśluzówkowy kontroluje delikatny ruch błony śluzowej jelita. Znajduje się w cienkiej warstwie mięśni gładkich, które należą do błony śluzowej. Wraz ze splotem mięśniowo-jelitowym reguluje perystaltykę jelit.
Ponadto samodzielnie kontroluje wydzielanie gruczołów błony śluzowej. Zajmuje się również regulacją procesów immunologicznych. Jelitowy układ nerwowy analizuje pokarm pod względem składu odżywczego, zawartości wody i soli oraz decyduje o wchłanianiu i wydalaniu. Ponadto przejmuje precyzyjne dostrajanie funkcji hamowania i aktywacji neuroprzekaźników. W ten sposób praca jelit jest dostosowywana do warunków zewnętrznych. Na przykład podczas koncentracji na innych czynnościach perystaltyka jelit zostaje zahamowana.
W innych sytuacjach ponownie pobudza się ruchliwość jelit. Jelitowy układ nerwowy jest w stałym kontakcie z głównym mózgiem. Jednak 90% informacji przepływa z ENS do mózgu, a tylko 10% w przeciwnym kierunku. Dzieje się tak w przypadkach, gdy trucizny lub patogeny dostają się do jelit. Następnie mózg organizuje środki centralne, na przykład wysyłając substancje przekaźnikowe, które prowadzą do normalizacji procesów trawiennych.
Choroby
Z reguły jelitowy układ nerwowy może autonomicznie regulować procesy trawienne. Jednak szczególnie wrażliwe osoby często reagują na stres lub codzienne problemy z zaburzeniami żołądka lub jelit. W takich przypadkach w ENS są nieprawidłowe przepisy. Nazywa się to zespołem drażliwego żołądka lub jelita drażliwego.
Objawy są niespecyficzne. Mogą wystąpić nudności, wymioty, ból brzucha, ból brzucha, gazy, biegunka lub zaparcia. Dostrojenie między hamującymi a aktywującymi procesami trawiennymi jest zaburzone. Objawy są nieprzyjemne, ale choroba nie jest groźna. Podobne procesy zachodzą w jelitach i ośrodkowym układzie nerwowym. Funkcja neuroprzekaźników jest taka sama. Przekazywanie bodźców w komórkach nerwowych również działa na tej samej zasadzie. Może się zdarzyć, że u osób wrażliwych nadmiar bodźców prowadzi do zwiększonego przepływu informacji między mózgiem głównym a mózgiem brzucha.
Zespół drażliwego żołądka i jelit można dobrze leczyć za pomocą zmiany stylu życia, środków psychoterapeutycznych i leków. Jednak istnieją również wrodzone choroby układu pokarmowego, które wynikają z braku tkanki nerwowej w całych odcinkach jelita.
Przykładem takiego stanu jest choroba Hirschsprunga. W tej chorobie komórki zwojowe są nieobecne w okolicy splotu podśluzówkowego lub splotu mięśniowo-jelitowego w całych odcinkach jelita grubego. Prowadzi to do zwiększonego tworzenia się górnych włókien przywspółczulnych, które uwalniają acetylocholinę. Wywołana w ten sposób trwała stymulacja mięśni okrężnych powoduje trwałe skurcze chorego odcinka jelita. Rezultatem jest przewlekła niedrożność jelit.
