Fenofibrat

Fenofibrat jest między innymi fibratami odmianą kwasu klofibrynowego. Należy do jądra obniżającego poziom lipidów, podobnie jak kwasy nikotynowe i statyny. Podwyższony poziom trójglicerydów to główne spektrum działania fenofibratu. Efekt obniżający poziom cholesterolu jest mniej charakterystyczny, niemniej jednak występuje.

Co to jest fenofibrat?

Fenofibrat (nazwa chemiczna: ester izopropylowy kwasu 2- [4- (4-chlorobenzoilo) fenoksy] -2-metylopropionowego) należy do grupy leków zwanych fibratami, które są ważnymi lekami w leczeniu hiperlipidemii, czyli podwyższonych stężeń lipidów we krwi. Fenofibrat jest stosowany głównie w leczeniu podwyższonego poziomu trójglicerydów we krwi poprzez ich obniżenie.

Z drugiej strony istnieją statyny, które są głównie stosowane w leczeniu wysokiego poziomu cholesterolu. Jednak fenofibrat można również stosować do leczenia cholesterolu we krwi. Jego główne działanie tkwi jednak w trójglicerydach, dlatego jest również stosowany przede wszystkim w celu zwiększenia stężenia trójglicerydów we krwi.

Zakłócony metabolizm lipidów należy jak najszybciej leczyć, aby zapewnić ochronę przed chorobami wtórnymi, takimi jak choroby układu sercowo-naczyniowego. Pierwszym wyborem są statyny, które gwarantują silną redukcję lipidów. Fenofibrat i inne fibraty są dopiero drugim wyborem i są stosowane głównie wtedy, gdy statyny nie są tolerowane podczas terapii lub gdy podwyższone są tylko trójglicerydy, a nie cholesterol.

Fenofibrat to biały, nierozpuszczalny proszek przypominający kryształ, podawany w zwartej postaci w postaci tabletki lub kapsułki. Po spożyciu fenofibrat rozkłada się na kwas klofibrynowy, który jest następnie wydalany z moczem, dlatego dawkę należy dostosować w przypadku uszkodzenia nerek.

Farmakologiczny wpływ na organizm i narządy

Głównym efektem działania fenofibratu jest obniżenie poziomu trójglicerydów w osoczu. Jak to się dokładnie dzieje, nie zostało dokładnie zbadane. Niemniej jednak można przypuszczać, że ma to kilka skutków. Jednym z nich jest to, że fenofibrat aktywuje PPARα. Jest to receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów, który wiąże się z DNA po związaniu fenofibratu i wpływa na odczyt niektórych tam genów, a tym samym zmienia również metabolizm lipidów.

Z jednej strony powoduje silniejszy rozkład „złego” cholesterolu LDL (ok. 10 - 25%). Występuje również umiarkowany wzrost HDL (ok. 10%). Określenie „zły” cholesterol jest taki, ponieważ odkłada się w naczyniach, powodując w ten sposób miażdżycę. W zamian „dobry” cholesterol przenosi na przykład tłuszcze z naczyń i powoduje ich rozkład. Ponadto fenofibrat zmniejsza uwalnianie VLDL z wątroby, która również bierze udział w procesach wapnienia ściany naczynia.

Fenofibrat aktywuje również lipazę lipoproteinową, która sprzyja rozkładowi lipidów we krwi. Inne działanie fenofibratu wpływa głównie na ścianę naczyń krwionośnych, gdzie proces zapalny zostaje zatrzymany poprzez zmniejszenie tworzenia się białek zapalnych. Innym efektem fenofibratu jest to, że zwiększa ryzyko rozwoju kamieni żółciowych zawierających cholesterol.

Zastosowanie medyczne i zastosowanie do leczenia i zapobiegania

Najważniejszym wskazaniem do stosowania fenofibratu jest podwyższony poziom trójglicerydów we krwi. Może to wynikać z pierwotnego zaburzenia metabolizmu lipidów, czyli wrodzonej postaci hipertriglicerydemii (podwyższone stężenie trójglicerydów we krwi) lub zaburzenia wtórnego, czyli nabytej postaci hipertriglicerydemii. Te ostatnie mogą mieć różne przyczyny, na przykład złą dietę, która może prowadzić do otyłości, ale także anoreksji.

Niektóre zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca, zwiększają poziom lipidów we krwi. Ale za podwyższony poziom trójglicerydów można również winić choroby nerek. Wtórna hipertriglicerydemia może być również jatrogenna, to znaczy przez lekarza przepisującego leki zwiększające stężenie lipidów, takie jak beta-blokery lub kortyzon.

Innym możliwym zastosowaniem fenofibratu jest zespół metaboliczny. Jest to niebezpieczne połączenie upośledzonego metabolizmu węglowodanów, otyłości, podwyższonego ciśnienia krwi i upośledzonego metabolizmu tłuszczów (trójglicerydy są podwyższone, a HDL obniżone).

Fenofibrat przyjmuje się w postaci kapsułek lub tabletek. Okres półtrwania wynosi około 22 godzin, co czyni go najdłuższym skutecznym fibratem. Dawka wynosi 200 mg raz na dobę.

Zagrożenia i skutki uboczne

Fenofibrat może powodować zarówno niespecyficzne skutki uboczne, jak i specyficzne skutki uboczne typowe dla fibratów. Reakcje alergiczne na lek, którym towarzyszą typowe obrzęki, problemy z oddychaniem i pokrzywka, są niespecyficzne. Inne, raczej niespecyficzne działania niepożądane to na przykład dreszcze z gorączką i uczuciem grypopodobnym, ból głowy, obrzęk kończyn dolnych, impotencja i bóle stawów. Ponadto mogą wystąpić zawroty głowy i senność.

Ponieważ fenofibrat wpływa na przewód pokarmowy, mogą tu również wystąpić niespecyficzne dolegliwości, takie jak nudności, wymioty i biegunka. Może również wystąpić niechciany przyrost masy ciała.

Rozpad mięśni (rabdomioliza) jest specyficzny dla fenofibratu. Pacjenci odczuwają silny ból mięśni, skurcze i ogólne osłabienie. Inne leki obniżające stężenie lipidów, takie jak statyny, również mogą powodować rabdomiolizę. Dlatego należy unikać leczenia skojarzonego z fenofibratem.

Innym typowym skutkiem ubocznym fenofibratu jest to, że zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia kamieni żółciowych cholesterolu. Fenofibrat jest przeciwwskazany w chorobach pęcherzyka żółciowego, chorobach wątroby, niewydolności nerek, a także u matek karmiących i kobiet w ciąży.