Z Zmysł węchu człowieka jest również określana jako percepcja węchowa, a wraz z nabłonkiem węchowym, nitkami węchowymi i górną częścią mózgu węchowego dzieli się na trzy różne struktury anatomiczne, które są wspólnie odpowiedzialne za percepcję i przetwarzanie bodźców węchowych.
Chociaż ludzki zmysł węchu jest znacznie mniej rozwinięty niż zmysł węchu naczelnych, ten system percepcji zapachów pozwala na rozróżnienie między miliardem różnych mieszanin zapachowych a ośmioma różnymi właściwościami zapachowymi.
Zakłócona, brak lub zwiększona percepcja zapachu jest zwykle związana z chorobami neurologicznymi lub zjawiskami chorób psychicznych.
Jaki jest zmysł węchu?
Zmysł węchu lub percepcja węchowa to ludzki kanał czuciowy, który jest odpowiedzialny za zapachy.
Zmysł węchu lub percepcja węchowa to ludzki kanał czuciowy, który jest odpowiedzialny za zapachy. Jest podzielony na trzy różne struktury:
Nabłonek węchowy w głównej jamie nosowej pochłania zapach. Nici węchowe, tak zwane lamina cribrosa z fila olfactoria, leżą nad kością sitową i przekazują wchłonięte zapachy. Opuszka węchowa, czyli górna część mózgu, przetwarza przekazywane w ten sposób bodźce.
Mózg węchowy, tak zwana kora węchowa, nakłada się na centrum informacji smakowej w swoim drugorzędnym centrum, które nierozerwalnie łączy te dwa obszary percepcji.
W przeciwieństwie do większości gatunków zwierząt, węch człowieka jest słabo rozwinięty. Niezależnie od tego, nawet ludzie są w stanie rozróżnić około biliona różnych zapachów.
Funkcja i zadanie
Zmysł węchu służy do postrzegania i rozróżniania zapachów. Na przykład ludzie identyfikują osiem różnych jakości zapachów i potrafią rozróżnić źródła zapachów na: kwiatowe, ziemiste, zwierzęce, drzewne, zielone, korzenne, żywiczne i owocowe.
Zadania zmysłu węchowego ostatecznie dzielą się na dwie podstawowe funkcje: odbiór bodźca i przetwarzanie bodźca. Absorpcja bodźców odbywa się poprzez wnikanie cząsteczek zapachu do śluzówki węchowej.
Aby zwiększyć postrzeganie zmysłu węchu, może służyć przerywany oddech przez nos, który zawirowuje powietrze do oddychania, a tym samym pozwala większej ilości cząsteczek zapachu dostać się do szczeliny węchowej. Tutaj bodźce węchowe docierają do około 30 milionów komórek czuciowych w nosie.
Te komórki czuciowe na błonie śluzowej nosa wiążą cząsteczki substancji zapachowej z receptorami i aktywują w tym procesie białko G. W ten sposób inicjowana jest wewnątrzkomórkowa kaskada sygnału, która prowadzi do otwarcia kanałów jonowych. Otwór ten zapewnia odpływ Cl, który depolaryzuje komórki, a tym samym wyzwala potencjał czynnościowy.
Powstałe potencjały czynnościowe docierają do mózgu węchowego przez otwory w płytce sitowej kości sitowej, skąd są przekazywane do obszarów mózgu, w których znajdują się pamięć, emocje i motywacja oraz identyfikacja zapachów. Transmisja ta odbywa się poprzez włókna i drogi węchowe trójwarstwowego mózgu węchowego i na przykład kieruje percepcję bezpośrednio do układu limbicznego i podwzgórza.
W tych obszarach mózgu zachodzi gromadzenie percepcji zapachów i identyfikacja zapachu, czego często dowodem jest bezpośrednie połączenie z układem limbicznym w sposób emocjonalny i motywowany.
Podobnie jak zmysł słuchu, ludzki węch może porównać dwa kierunki węchu przez jamy nosowe, które są oddzielone w środku. Oznacza to, że ludzie nie tylko są w stanie zidentyfikować źródła zapachów, ale mogą również przybliżać te źródła.
Identyfikacja zapachu odbywa się we wzgórzu. Tylko przetwarzanie spostrzeżeń w kolejnym hipokampie przechowuje na stałe indywidualne spostrzeżenia zapachu.
Pamięć węchową człowieka można podzielić na pamięć presemantyczną i semantyczną. Pamięć presemantyczna tworzy spontaniczną relację między zapachami a miejscami, w których ludzie coraz częściej odczuwają zapach.
W ten sposób ludzki układ węchowy nakłada się nie tylko na smak, ale także na wizualny układ sensoryczny, który umożliwia wizualizację percepcji wzrokowej i węchowej poprzez połączenie wspomnień wzrokowych i węchowych. Pamięć semantyczna umożliwia werbalizację zapachów, ponieważ spostrzeżenia są w niej przechowywane pod indywidualnymi nazwami.
Podczas gdy zmysł węchu ma znacznie większe znaczenie dla naczelnych, jest mniej ważny dla ludzi i nie jest szczególnie dobrze rozwinięty. Niemniej jednak zmysł węchu może również pomóc ludziom, wraz z percepcją smakową, w identyfikacji toksycznych i nietoksycznych substancji oraz potencjalnych źródeł zagrożenia. Na przykład niektóre zapachy często wywołują odruch wymiotny, który ewolucyjnie spełniał przede wszystkim funkcję ochronną.
Tutaj znajdziesz swoje leki
➔ Leki na przeziębienie i przekrwienie błony śluzowej nosaChoroby i dolegliwości
Różne choroby neurologiczne mogą upośledzać zmysł węchu, a nawet prowadzić do anosmii, czyli całkowitej utraty węchu. W szczególności uszkodzenie komórek kory węchowej jest związane z zaburzeniami zapachu.
Uszkodzenia komórek w tym obszarze są często spowodowane chorobami zwyrodnieniowymi, takimi jak choroba Parkinsona czy Alzheimera, które niszczą całe obszary mózgu. Udary lub procesy zapalne w mózgu mogą również uszkodzić struktury mózgu i prowadzić do nieprawidłowej percepcji węchowej lub jej braku.
Zakłócona percepcja zapachów nie zawsze musi być związana z przyczynami fizjologicznymi. W kontekście niektórych chorób psychicznych, na przykład fantomii, odczuwanie zapachu występuje pomimo braku źródła podrażnienia.
Z drugiej strony neurologia nazywa wadliwe postrzeganie zapachu w odniesieniu do jakości zapachu jako parosmia lub kakosmia. Zmniejszona wydajność węchowa spowodowana utratą komórek jest ponownie nazywana hiposmią, podczas gdy nadmierna wydajność węchowa jest znana jako hiperosmia.
