Stereognozja

Plik Stereognozja to zdolność rozpoznawania obiektów na podstawie samego doświadczenia dotykowego. Oprócz poszczególnych komponentów zmysłu dotyku, w tej zdolności bierze udział przede wszystkim środkowa część płata ciemieniowego. Zmiany w tych regionach mogą zakłócać tę zdolność i powodować tak zwaną astereognozję (stereoagnozję).

Co to jest stereognoza?

Pośrodkowe obszary mózgu płata ciemieniowego odgrywają kluczową rolę dla ludzkiego zmysłu dotyku. Zdolność rozpoznawania kształtów i konsystencji poprzez procesy dotykowe opiera się na tych częściach mózgu i przypisaniu odczuwanego przedmiotu do określonego obiektu na podstawie jego określonych właściwości. Umiejętności te są podsumowane terminem stereognozja.

Stereoagnozja zależy z jednej strony od nienaruszonych struktur zmysłu dotyku, az drugiej od zdolności jednostki do interpretacji. Absolutna niezdolność do rozpoznawania obiektów za pomocą procesów dotykowych nazywana jest w medycynie stereodiagnozą. Należy odróżnić stereoestezję od stereognozji. Ta umiejętność jest podstawowym warunkiem stereognozji, ale nie należy jej traktować jako synonimu. Stereoestezja opiera się na połączeniu wrażliwości epikrytycznej i głębokiej wrażliwości i jest jedną z najbardziej złożonych cech wrażliwości dotykowej. Brak tej umiejętności nazywany jest znieczuleniem stereoskopowym i automatycznie skutkuje jednoczesną diagnostyką stereoskopową.

Funkcja i zadanie

Percepcja poprzez aktywne dotykanie pewnych obiektów nazywa się haptyką. Wraz z percepcją dotykową tworzy całość zmysłu dotyku, którego biofizjologiczną podstawą jest system somatosensoryczny i sensoromotoryczny.

Stereognozja to cecha percepcji dotykowej. W każdej percepcji dotykowej zaangażowane są różne receptory, zwłaszcza mechanoreceptory. Są wrażliwe na rozciąganie, nacisk i bodźce wibracyjne i szacuje się, że ich liczba w warstwach skóry wynosi do 600 milionów. Najpowszechniejszymi mechanoreceptorami są ciałka Vatera Paciniego dla bodźców wibracyjnych do 300 Hz, ciałka Meissnera dla zmian ciśnienia, komórki Merkela dla trwałych bodźców ciśnieniowych i ciałka Ruffiniego do rozciągania tkanek. Włosy na ciele człowieka są również wyposażone w takie czujniki dotykowe. Uzupełnieniem tych czujników są czułe na dotyk zakończenia nerwowe w górnej warstwie skóry.

W przeciwieństwie do innych percepcji zmysłowych, percepcja dotykowa zależy od integracji wielu informacji z różnych receptorów. Gęstość receptorów na opuszkach palców jest niezwykle wysoka i dlatego jest szczególnie istotna dla stereognozji. Informacje z poszczególnych receptorów przemieszczają się aferentnymi ścieżkami nerwów czuciowych do rdzenia kręgowego i docierają do kory mózgowej przez wzgórze. W obrębie wzgórza informacje są ze sobą połączone w tylnym jądrze brzusznym. Rezydentne neurony rzutują na drugorzędowe i pierwotne obszary somatosensoryczne.

Przetwarzanie korowe jest kontynuowane przez doprowadzające do płata ciemieniowego. Jego tylne regiony w obszarach 5 i 7 Brodmanna są szczególnie ważne dla stereognozji. Rolę odgrywają również regiony somatosensoryczne i skroniowe obszary ciemieniowe 22, 37, 39 i 40. To samo dotyczy wyspy i kory związkowej skroniowej lub czołowej. Integracja multisensoryczna jest prowadzona przede wszystkim przez neurony tylnej kory ciemieniowej. Obszary te decydują o każdym poznaniu, które odbywa się na podstawie spostrzeżeń. Połączenia z izolacją pomagają przypisać informacje o kształcie do obiektu i sterować komponentami afektywnymi. W płacie skroniowym procesy pamięciowe odbywają się na podstawie wcześniejszych doświadczeń dotykowych, które pomagają w rozpoznawaniu obiektów.

Stereognoza zależy z jednej strony od integralności opisywanych struktur, z drugiej strony jest pod wpływem łańcuchów asocjacyjnych i przechowywanych wrażeń dotykowych w odpowiednich obszarach mózgu.

Choroby i dolegliwości

Stereoagnoza może powstać w wyniku uszkodzenia mózgu lub uszkodzenia doprowadzającego przewodu nerwowego. To samo dotyczy stereoestezji i wynikającej z niej stereodiagnostyki. Uszkodzenia mózgu w opisanych obszarach mogą być spowodowane na przykład udarem. Możliwą przyczyną są również zmiany zapalne. To samo dotyczy guzów lub urazów, takich jak uraz mózgu.

Stereoagnozja może objawiać się na różne sposoby. Jeśli na przykład ścieżki doprowadzające są uszkodzone, informacja dotykowa w ogóle nie dociera do mózgu i dlatego nie może być wykorzystywana do rozpoznawania obiektów. Nawet jeśli informacja dotykowa dociera do mózgu, niekoniecznie prowadzi to do rozpoznania obiektu. Jeśli na przykład pamięć informacji dotykowych jest dotknięta zmianami chorobowymi, pacjent nie może już klasyfikować obiektu pomimo właściwości obiektu dostrzeganych w dotyku, ponieważ brakuje mu do tego punktu odniesienia. W takim przypadku przekazywanie i przetwarzanie informacji jest nienaruszone, ale brakuje możliwości ich interpretacji. Problemy z integracją wielozmysłową mogą również sprzyjać stereodiagnozie. Zgodnie z obecnym stanem wiedzy takie zaburzenia integracji mogą mieć komponent genetyczny, a zatem być wrodzone.

Neurologiczna choroba stwardnienia rozsianego jest również często związana z diagnozą stereo. Choroba jest chorobą autoimmunologiczną. Układ odpornościowy identyfikuje tkankę nerwową organizmu w ośrodkowym układzie nerwowym jako zagrożenie i atakuje ją. Przeciwciała powodują stan zapalny w mózgu lub rdzeniu kręgowym, a zatem mogą również trafiać na przewodzące ścieżki informacji sensorycznej. Mogą również powodować stan zapalny w obszarach mózgu związanych z przetwarzaniem, takich jak pośrodkowe obszary mózgu płata ciemieniowego, a tym samym uszkadzają podstawę stereognozji. W zależności od tego, gdzie dokładnie umiejscowione jest zapalenie, zniszczenie ośrodkowej tkanki nerwowej w ten sposób może objawiać się jako różnego rodzaju stereoagnoza.

Wszystkie typy stereoagnoz mają jedną wspólną cechę: obiektów nie można już rozpoznać przy zamkniętych oczach na podstawie samego doświadczenia dotykowego.