Plik Ślinianka przyuszna występuje w parach i jest największym gruczołem ślinowym w organizmie człowieka. Topograficznie ślinianka przyuszna jest ograniczona przewodem słuchowym zewnętrznym i żuchwą. Cały narząd pokryty jest warstwą tkanki łącznej powięzi tzw. Przedziałem ślinianki przyusznej.
Co to jest ślinianka przyuszna?
Przyusznica jest gruczołem czysto surowiczym, histologicznie wykazuje tkankę łączną, przegrody i szerokie przewody, przez które powstała ślina jest wydzielana do jamy ustnej.
Jeśli przyjrzysz się bliżej komórkom gruczołu okołotarczowego, zauważysz zwiększoną liczbę mitochondriów. Ponieważ są to elektrownie komórki, anatomowie zakładają zwiększone tempo metabolizmu w komórkach ślinianki przyusznej. Wraz z wiekiem komórki tłuszczowe można znaleźć również w śliniankach przyusznych, a funkcja tworzenia śliny jest wówczas odpowiednio ograniczona, co z kolei może stanowić pożywkę dla chorób ślinianki przyusznej.
Razem z dwoma pozostałymi dużymi gruczołami ślinowymi, śliniankami żuchwowymi i podjęzykowymi, ślinianka przyuszna wytwarza około 90 procent ludzkiej śliny. W ciągu 24 godzin wytwarza się około 1000 do 1550 mililitrów śliny. Odpowiada to szybkości wydzielania od 0,6 do 1,1 mililitrów śliny na minutę.
Anatomia i budowa
Wydzielające ślinę komórki funkcyjne ślinianki przyusznej składają się z silnie pryzmatycznego nabłonka płaskiego. Oprócz typowej torebki tkanki łącznej gruczoł przesiąkają pęcherzyki limfatyczne, zwoje, nerwy i naczynia krwionośne. Podobnie jak inne gruczoły głowy, ślinianka przyuszna jest również unerwiona współczulnie.
Wszystkie 3 gruczoły ślinowe ludzkiego ciała mają prawie identyczną strukturę tkankową. Nie ma więc wyraźnego identyfikatora histologicznego ślinianki przyusznej. System przewodów ślinianki przyusznej jest również znany jako acini. Acini otwiera się do różnych punktów wyjścia w jamie ustnej, przez które przepływa ślina.
Kanały wydalnicze otoczone są włóknami nerwowymi oraz limfą i naczyniami krwionośnymi. Podjęzykowe i żuchwowe gruczoły ślinowe wytwarzają głównie śluzowatą, lepką wydzielinę. Z drugiej strony wydzielina ślinianek ma prawie wodnistą konsystencję.
Funkcja i zadania
Jedynym zadaniem ślinianki przyusznej jest wytwarzanie śliny. Nie udało się potwierdzić przypuszczeń, że ślinianka przyuszna może być również narządem hormonalnym. Ślina wytwarzana przez system przewodów jest stale dostarczana do pojedynczych, pojedynczych gruczołów w obrębie całej błony śluzowej gardła, jamy ustnej i ust.
Wytwarzanie śliny może całkowicie wyschnąć tylko w przypadku choroby. Wydzielanie śliny ślinianki przyusznej zwiększa się nawet pięciokrotnie w porównaniu z normalną produkcją podczas jedzenia lub innych podrażnień nerwu współczulnego. Najmniej śliny wytwarza się w nocy w spoczynku. Głównym składnikiem wodnistej śliny ślinianki przyusznej jest woda, a ślina zawiera również różne elektrolity, białka i enzymy.
Enzymy ślinowe służą przede wszystkim do inicjowania procesu trawienia złożonych cząsteczek cukru, takich jak skrobia. Ponadto proste białka mogą być rozszczepiane przez tak zwane proteazy ślinianki przyusznej, a tym samym przygotowane do dalszego trawienia w żołądku. Pokarm stały jest upłynniany przez ślinę, co znacznie ułatwia proces połykania.
Ponadto ślina pełni również pewną funkcję ochronną i obronną. Ponieważ ślina jest ważna do czyszczenia wrażliwych powierzchni błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Ślina jest również ważna dla utrzymania zdrowej substancji zęba, ponieważ neutralizuje szkodliwe kwasy i utwardza szkliwo zębów rozpuszczonymi minerałami. Substancje obce, na przykład wirusy, metale ciężkie lub antybiotyki, są w sposób sprawdzalny wydalane ze śliną.
Choroby i dolegliwości
W śliniankach przyusznych mogą wystąpić ostre i przewlekłe choroby, które prawie zawsze mają podłoże zapalne. Jeśli ślinianka przyuszna jest zaogniona, lekarz mówi o zapaleniu ślinianki. Zapalenie ślinianek może być wywoływane przez bakterie, wirusy lub chorobotwórcze grzyby.
Najbardziej znanym zapaleniem ślinianki przyusznej jest epidemia zapalenia ślinianek przyusznych, popularnie zwana również świnką, chorobą wieku dziecięcego. To zapalenie wirusowe można leczyć jedynie objawowo i zwykle goi się ponownie po 2 tygodniach bez konsekwencji. Jednak w rzadkich przypadkach występują poważne powikłania, takie jak straszne zapalenie jąder przez świnkę. To zapalenie jąder może powodować całkowitą bezpłodność u mężczyzn.
Inne zapalenia ślinianek przyusznych pojawiają się coraz częściej po 50 roku życia i są wyrazem zaburzonej równowagi płynów. Ponadto kamicy ślinianki przyusznej są klinicznie istotnym zjawiskiem. Pacjenci z kamieniami w śliniance przyusznej są bardziej podatni na zapalenie z powodu tej przeszkody w drenażu. Większe kamienie ślinowe ze ślinianki przyusznej należy usunąć chirurgicznie.
Istnieje tendencja do zwiększonego tworzenia się kamieni ślinowych przy chorobach przewlekłych. Ryzyko zapalenia i tworzenia się kamieni w gruczołach ślinowych można zminimalizować poprzez odpowiednie przyjmowanie płynów, staranną higienę jamy ustnej oraz unikanie alkoholu i nikotyny. W starszym wieku na śliniance przyusznej mogą również występować łagodne lub złośliwe guzy.
