selen

selen jest pierwiastkiem chemicznym o liczbie atomowej 34 i symbolu Se. Selen przejmuje wiele zadań w organizmie człowieka. Służy na przykład do aktywacji hormonów tarczycy lub zapobiegania przedwczesnemu starzeniu się komórek.

Co to jest selen

Selen jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym. Niezbędny oznacza, że ​​organizm potrzebuje selenu, ale nie może go sam wyprodukować. Należy go przyjmować z jedzeniem.

Selen został odkryty w 1817 roku przez szwedzkiego chemika. Przez długi czas uważano go za wyjątkowo trujący. Dopiero w latach 50. XX wieku naukowcy Foltz i Schwarz odkryli, że selen jest niezbędny i że niedobór selenu może prowadzić do chorób. Selen jest potrzebny tylko w niewielkich ilościach. Dlatego należy do pierwiastków śladowych.

Funkcja, efekt i zadania

Selen ma wiele różnych funkcji. Jest składnikiem wielu białek. Są one również nazywane selenoproteinami. Selenoproteiny pełnią ważne funkcje w procesach ochronnych i obronnych. Selenoproteiny niosą selen jako centrum aktywne i dlatego mogą szybko reagować. Działają jako przeciwutleniacz w przypadku stresu oksydacyjnego.

Peroksydaza glutationowa jest szczególnie ważną selenoproteiną. Chroni komórki organizmu przed atakami wolnych rodników. Wolne rodniki powstają podczas procesów metabolicznych z udziałem tlenu. Również czynniki zewnętrzne, takie jak palenie, stres czy promieniowanie UV, generują więcej wolnych rodników. Te wolne rodniki są niekompletne w swojej strukturze chemicznej. Brakuje Ci elektronu. Próbują odebrać ten elektron innym komórkom. W ten sposób uszkadzają błony komórkowe, a w pewnych okolicznościach całą komórkę. Podejrzewa się, że wolne rodniki odgrywają kluczową rolę w rozwoju raka. Peroksydaza glutationowa może unieszkodliwić szkodliwe rodniki.

Inną selenoproteiną jest deiodaza jodotyroninowa. Enzym odpowiada za równowagę hormonów tarczycy. Oprócz tych dwóch białek istnieje wiele innych ważnych selenoprotein. Pierwiastek śladowy odgrywa również ważną rolę w procesach zapalnych. Selen może zintensyfikować procesy zapalne w organizmie. Jednocześnie selen pobudza również układ odpornościowy. Jest niezbędny do odtruwania metali ciężkich, takich jak rtęć, ołów czy kadm.

Wydaje się również, że selen ma pozytywny wpływ na zdrowie serca.Utrzymuje elastyczność naczyń krwionośnych i może zapobiegać miażdżycy.

Edukacja, występowanie, właściwości i optymalne wartości

Ciało ludzkie zawiera średnio od 10 do 15 miligramów selenu. Większość znajduje się w mięśniach, wątrobie, nerkach i sercu. Selen nie może być wytwarzany przez sam organizm, ale musi być przyjmowany z pożywieniem. Wychwyt następuje w górnych odcinkach jelita cienkiego. Za dużo wchłoniętego selenu jest wydalane z moczem.

Odpowiednie spożycie selenu wynosi około 0,8 do 1 μg na kilogram masy ciała. W przypadku osoby dorosłej spożycie powinno wynosić od 30 do 70 µg. Selen występuje głównie w białkach zwierzęcych i roślinnych. Szczególnie bogate w selen jest mięso, ryby, podroby, orzechy, rośliny strączkowe i zboża. Produkty uprawiane metodami ekologicznymi zwykle zawierają więcej selenu, ponieważ nie są spryskiwane nawozami zawierającymi siarkę. Przy jednoczesnym dostarczaniu witamin A, C i E można poprawić przyswajalność selenu w organizmie.

Choroby i zaburzenia

Nie wszystkim ludziom udaje się uzyskać wystarczającą ilość selenu w diecie. Niedobór selenu występuje na przykład przy długotrwałym sztucznym odżywianiu, u pacjentów dializowanych, podczas karmienia piersią, przy nadużywaniu alkoholu, przy diecie wegetariańskiej i narażeniu na metale ciężkie.

Niedobór selenu można wykryć w pełnej krwi i surowicy. Jednak statusu selenu nie należy określać na podstawie włosów lub paznokci. Włosy i paznokcie nie uczestniczą aktywnie w metabolizmie. Zatem na podstawie zawartości selenu we włosach i paznokciach nie można sformułować żadnej opinii o statusie selenu.

Niedobór selenu może być powiązany z wieloma chorobami. Na przykład niedobór selenu osłabia układ odpornościowy. Rezultatem jest zwiększona podatność na infekcje. Osoby dotknięte chorobą bardziej cierpią na przeziębienia lub infekcje grypopodobne. Przewlekłe choroby zapalne mogą również wynikać z niedoboru selenu. Możliwy jest związek między niedoborem selenu a chorobą Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Niektóre badania sugerują również związek między wysokim ciśnieniem krwi a niskim poziomem selenu. Niski poziom selenu może również prowadzić do zaburzeń metabolizmu lipidów i sprzyjać rozwojowi miażdżycy. Istnieją również dowody na to, że niedobór selenu może negatywnie wpływać na płodność. Na przykład kobiety, które poroniły, miały bardzo niski poziom selenu we krwi. Jednak u mężczyzn niedobór selenu prowadzi do zmniejszonej ruchliwości i upośledzenia dojrzewania plemników.

Jednak nie tylko brak selenu może mieć konsekwencje dla organizmu. Selen można również przedawkować. Organizm normalnie wydala nadmiar selenu z moczem przez nerki i drogi moczowe. Jeśli jednak przez dłuższy czas przyjmowane są większe ilości selenu, organizm nie może już całkowicie wydalać nadmiaru selenu i pojawiają się objawy.

Jednak nadmiar selenu można w rzeczywistości osiągnąć tylko poprzez suplementy diety. Rezultatem jest wypadanie włosów i niepokój. W skrajnych przypadkach wątroba może zostać uszkodzona. Przyczyną nadmiaru selenu mogą być również zaburzenia nerwowe, a nawet słaby mięsień sercowy. W związku z tym przed zamianą zawsze powinien określić lekarz.