Aprotynina jest środkiem przeciwfibrynolitycznym i jako taki ma działanie hamujące na rozpad białka fibryny (tj. na fibrynolizę). Ze względu na tę właściwość występuje w klejach tkankowych. Wskazania obejmują operacje mające na celu wykonanie bajpasu tętnicy wieńcowej oraz bardzo rzadki niedobór alfa2-antyplazminy, który ma podłoże genetyczne. Ze względu na możliwe ryzyko związane z aprotyniną, substancja czynna jest dopuszczona w Niemczech tylko pod pewnymi warunkami.
Co to jest aprotynina?
Aprotynina to aktywny składnik farmaceutyczny z grupy leków przeciwfibrynolitycznych. Nazwa tej grupy substancji pochodzi od enzymu fibrynolizyny, który jest dziś lepiej znany jako plazmina.
W medycynie termin fibrynoliza odnosi się również do procesu rozpadu fibryny przez enzym plazminę, czyli proteazę serynową. Tymczasowe hamowanie plazminy jest możliwe między innymi dzięki aprotyninie, ponieważ substancja czynna wiąże się odwracalnie z enzymem i go dezaktywuje. Plazmina pozostaje nienaruszona i może później ponownie stać się aktywna.
Aprotynina występuje naturalnie w płucach bydła. Farmakologiczne wytwarzanie substancji czynnej opiera się na fermentacji tej tkanki. Filtracja usuwa następnie zbędne składniki z substancji. Specjalny żel służy jako pomoc w oczyszczaniu sfermentowanej tkanki płucnej wołowiny.
Efekt farmakologiczny
Aprotynina znajduje się w klejach tkankowych. Medycyna zna je również jako klej fibrynowy i używa ich w chirurgii do zamykania warstw tkanek lub brzegów ran. Wymagane są dwa składniki, przy czym aprotynina jest częścią składnika 1. Inne aktywne składniki tego składnika to fibrynogen i czynnik XIII, których produkcja opiera się na frakcjonowaniu ludzkiego osocza krwi.
Na surowcu tym bazuje również trombina, która należy do składnika 2 kleju tkankowego i występuje tam początkowo w postaci prekursora protrombiny. Składnik 2 zawiera również chlorek wapnia lub dwuwodzian chlorku wapnia, który dostarcza potrzebnych jonów wapnia.
Podczas zabiegu chirurgicznego różne składniki aktywne wchodzą ze sobą w interakcję: protrombina przekształca się w trombinę, a tym samym staje się aktywna enzymatycznie. Następnie dzieli fibrynogen czynnika krzepnięcia na fibrynę i aktywuje czynnik XIII. To z kolei splata poszczególne fibrynomery w sieć, którą organizm ludzki może sam rozłożyć.
Zaletą jest to, że z tego powodu klej fibrynowy może również łączyć tkankę, do której trudno byłoby sięgnąć po późniejsze nawleczenie po szyciu. Zadaniem aprotyniny w tym kontekście jest zahamowanie własnego enzymu plazminy organizmu i spowolnienie jego funkcji. Plazmina rozkłada fibrynę, a zatem może przedwcześnie poluzować zablokowaną tkankę.
Zastosowanie i zastosowanie medyczne
Aprotyninę można stosować na przykład podczas operacji tworzenia bajpasu tętnicy wieńcowej. Takie obejście to sztuczne obejście naczynia krwionośnego. Celem jest umożliwienie przepływu krwi pomimo zwężenia chorej tętnicy wieńcowej.
Bypass może ominąć zarówno tętnicę, jak i żyłę. Medycyna nazywa ten obraz kliniczny zwężeniem wieńcowym, które często występuje w kontekście choroby niedokrwiennej serca. Jednak obejście nie jest konieczne ani możliwe w każdym przypadku. W przypadku chirurgicznego leczenia zwężenia, na przykład, można rozważyć również stent, w którym rurka jako endoproteza w naczyniu krwionośnym ma zapewniać przepływ.
W przeszłości lekarze stosowali również aprotyninę w celu zatrzymania krwawienia, gdy krwawienie było spowodowane zwiększoną fibrynolizą (hiperfibrynolizą). Dziś jednak ta procedura nie jest już powszechna, ponieważ aprotynina wiąże się z ryzykiem, które sprawia, że jej stosowanie jest sensowne tylko w bardzo specyficznych warunkach.
Jednak aprotynina jest nadal wskazana w przypadkach niedoboru alfa2-antyplazminy. Jest to niedobór inhibitora proteazy serynowej. Inhibitor wiąże się z plazminą i tym samym ją dezaktywuje. Niedobór może zatem spowodować pierwotną hiperfibrynolizę.
Alfa2-antyplazmina jest produkowana w prawidłowej ilości w wątrobie u zdrowych ludzi. Organizm może sam go syntetyzować. Niedobór alfa2-antyplazminy jest niezwykle rzadki, opisano tylko kilka przypadków i jest on głównie oparty na odpowiedniej predyspozycji genetycznej, która jest dziedziczona jako cecha autosomalna recesywna.
Dla wszystkich wskazań, które są brane pod uwagę przy stosowaniu aprotyniny, konieczne jest rozważenie poszczególnych czynników, które wpływają na stosunek kosztów do korzyści w indywidualnym przypadku.
Zagrożenia i skutki uboczne
Aprotinin tymczasowo stracił swoją aprobatę w Niemczech w latach 2007-2013, ponieważ badanie z 2006 roku wykazało możliwy wzrost ryzyka niewydolności nerek. Odnowiona zgoda szła w parze z surowszymi warunkami.
Nadwrażliwość na białko wołowe jest przeciwwskazaniem do stosowania aprotyniny, gdyż substancja czynna jest polipeptydem pochodzącym z organizmu bydlęcego i pochodzi z płuc zwierzęcia.
Skutki uboczne aprotyniny obejmują reakcje anafilaktyczne, a także różne reakcje alergiczne.Te ostatnie objawiają się przede wszystkim swędzeniem i patologicznymi zmianami skórnymi (wykwitami).
Może rozwinąć się bradykardia, w której bicie serca zwalnia i spada poniżej przybliżonej granicy 60 uderzeń na minutę, która jest uważana za odniesienie dla dorosłych.
Aprotynina może również powodować skurcz oskrzeli. Objawia się to skurczem mięśni oskrzeli, co może prowadzić do wzrostu oporu dróg oddechowych.
Niepożądanymi skutkami ubocznymi aprotyniny są również dreszcze i nadciśnienie (wysokie ciśnienie krwi). Ponadto mogą powstawać siniaki (krwiaki) i obrzęk. Te ostatnie charakteryzują się zwiększonym gromadzeniem się płynu w tkance.
