Cyklofosfamid jest lekiem z grupy cytostatyków. Stosowany jest w leczeniu raka i terapii ciężkich chorób autoimmunologicznych.
Co to jest cyklofosfamid?
Cyklofosfamid jest lekiem o działaniu alkilującym. Czynniki alkilujące to substancje chemiczne, które mogą wprowadzać grupy alkilowe do DNA. Cyklofosfamid należy do grupy związków gazowo-azotowych gorczycy, a tym samym do cytostatyków. Cytostatyki to leki hamujące wzrost i / lub podział komórek. Są stosowane w szczególności w leczeniu raka w ramach chemioterapii.
W poszukiwaniu leku na raka chemicy z firmy farmaceutycznej Asta Medica wyprodukowali pochodną musztardy fosfamidowej. Na tej podstawie w 1956 roku odkryto cyklofosfamid. Lek został ostatecznie opatentowany w 1962 roku. Obecnie cyklofosfamid jest wytwarzany z bisaminy i tlenochlorku fosforu. W ten sposób powstaje dichlorek amidku kwasu fosforowego. W reakcji z 3-amino-1-propanolem, w obecności zasadowego rozpuszczalnika, trietyloaminy, powstaje mieszanina substancji cyklofosfamid.
Efekt farmakologiczny
Cyklofosfamid jest jednym z proleków. Proleki są nieaktywnymi prekursorami leków, których działanie rozwija się tylko w wyniku różnych procesów metabolicznych zachodzących w organizmie. Cytotoksyczne działanie cyklofosfamidu jest aktywowane tylko w wątrobie. Zatem cyklofosfamid sam w sobie jest substancją, która początkowo nie ma działania cytostatycznego.
Biodostępność po podaniu doustnym wynosi ponad 75 procent. Okres półtrwania wynosi od trzech do dwunastu godzin. W komórkach wątroby lek jest hydroksylowany przez układ cytochromu P450. Powoduje to wytwarzanie 4-hydroksycyklofosfamidu-aldofosfamidu. To oddziela akroleinę i staje się iperytem fosforoamidowym. Musztarda fosforoamidowa jest alkilanem o aktywnym działaniu dwufunkcyjnym. Uszkadza DNA komórek poprzez tak zwane wiązania krzyżowe. Połączenia krzyżowe to połączenia krzyżowe między poszczególnymi niciami DNA. Z powodu uszkodzenia DNA komórki nie mogą się już dzielić. W ten sposób hamowana jest proliferacja komórek.
Zastosowanie i zastosowanie medyczne
Cyklofosfamid jest stosowany jako środek cytostatyczny w leczeniu różnych nowotworów. Z reguły lek łączy się z innymi cytostatykami w terapii. U dorosłych cyklofosfamid jest stosowany w leczeniu chłoniaków Hodgkina i nieziarniczych. Chłoniaki Hodgkina i chłoniaki nieziarnicze są złośliwymi chorobami układu limfatycznego.
W połączeniu z metotreksatem i 5-fluorouracylem cyklofosfamid podawany jest w tzw. Schemacie CMF w leczeniu raka piersi (raka piersi). Inne wskazania do cyklofosfamidu to mięsak tkanek miękkich i mięsak Ewinga. Mięsak Ewinga jest drugim najczęstszym typem raka kości u dzieci.
Cyklofosfamid jest również stosowany do mobilizacji komórek macierzystych do aferezy komórek macierzystych oraz jako leczenie kondycjonujące przed immunoterapią i przeszczepami komórek macierzystych. U dzieci nie tylko mięsak Ewinga jest leczony cyklofosfamidem. Inne obszary zastosowania leku to rdzeniak zarodkowy, nerwiak zarodkowy, siatkówczak i ciężka niedokrwistość aplastyczna.
Cyklofosfamid jest stosowany nie tylko w leczeniu raka. Cyklofosfamid leczy się nawet w ciężkich przypadkach chorób autoimmunologicznych, takich jak ziarniniakowatość, reumatoidalne zapalenie stawów lub toczeń rumieniowaty układowy (SLE). Kilka badań wykazało również poprawę objawów w stwardnieniu rozsianym. Jednak obecnie nie ma zgody na leczenie stwardnienia rozsianego.
Zagrożenia i skutki uboczne
Cyklofosfamidu nie należy stosować w okresie ciąży. Podczas terapii należy stosować odpowiednią antykoncepcję, aby w żadnych okolicznościach nie doszło do ciąży. Ponadto nie wolno wykonywać szczepień żywymi szczepionkami podczas leczenia cyklofosfamidem. W przeciwnym razie immunosupresyjne działanie leku mogłoby prowadzić do zakażeń zagrażających życiu.
W ramach leczenia cyklofosfamidem może dojść do zmniejszenia liczby białych krwinek (leukocytów). Częste działania niepożądane obejmują nudności i wypadanie włosów. Skumulowane dawki cyklofosfamidu zwiększają ryzyko białaczki i guzów pęcherza. W ramach chemioterapii lekiem może wystąpić krwotoczne zapalenie pęcherza (zapalenie pęcherza). Dlatego lek merkaptoetanosulfonian sodu (Mesna) podaje się równolegle z cyklofosfamidem. To, czy ten prezent jest naprawdę pomocny, jest obecnie nadal kontrowersyjne. Podawanie Mesny zwykle nie jest konieczne, zwłaszcza przy niższych dawkach cyklofosfamidu, np. W leczeniu chorób autoimmunologicznych.
Podawanie cyklofosfamidu może prowadzić do bezpłodności zarówno u mężczyzn, jak iu kobiet. Dlatego też u pacjentów, którzy chcą mieć dzieci, przed leczeniem zaleca się kriokonserwację komórek jajowych i nasienia.
