Proteohormony

Plik Proteohormony stanowią największą grupę hormonów pełniących różne funkcje w organizmie, składają się z łańcuchów aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi i wszystkie są rozpuszczalne w wodzie.

Co to są proteohormony?

Proteohormony składają się z łańcuchów peptydowych aminokwasów. Wśród nich są białka długołańcuchowe o długości łańcucha ponad 100 aminokwasów oraz krótko- i średniołańcuchowe peptydy o długości łańcucha do 100 aminokwasów. Wszystkie proteohormony są rozpuszczalne w wodzie. W klasyfikacji chemicznej hormonów stanowią największą grupę hormonów.

Jako hormony są tak zwanymi substancjami przekaźnikowymi, które powstają w gruczołach dokrewnych lub specjalnych komórkach i wywołują odpowiedni efekt w narządach docelowych. Mogą być transportowane do danego miejsca poprzez krwiobieg lub działać w bezpośrednim sąsiedztwie. Do długołańcuchowych proteohormonów zaliczamy hormon wzrostu somatotropinę, tyreotropinę (regulującą tworzenie hormonów tarczycy) czy luteotropinę (LH), która odpowiada za owulację u kobiet lub za dojrzewanie plemników u mężczyzn.

Proteohormony o średniej długości łańcucha poniżej 100 aminokwasów obejmują na przykład insulinę lub glukagon, podczas gdy krótkołańcuchowe proteohormony z dziewięcioma aminokwasami zawierają hormony oksytocynę lub wazopresynę.

Funkcja, efekt i zadania

Proteohormony, podobnie jak inne hormony w organizmie, pełnią różne funkcje. Wszystkie funkcje organizmu, takie jak regulacja poziomu cukru we krwi, pobieranie pokarmu, regulacja bilansu wodnego i metabolizmu minerałów, trawienie, funkcje seksualne, pielęgnacja lęgów, metabolizm wapnia i wiele innych zależą od wpływu proteohormonów, a także innych hormonów.

Na przykład insulina proteohormonowa reguluje poziom cukru we krwi, zapewniając transport glukozy do poszczególnych komórek organizmu. Aby spełnić tę funkcję, przyłącza się do specjalnych receptorów insuliny, przygotowując komórkę do pobierania glukozy. Antagonistą insuliny jest glukagon, który jest odpowiedzialny za rozkład glukogenu przechowywanego w wątrobie na glukozę, gdy poziom cukru we krwi jest niski. Inne proteohormony, takie jak leptyna lub grelina, regulują spożycie pokarmu, działając na ośrodek głodu. Wpływ leptyny wytwarzanej w komórkach tłuszczowych zmniejsza uczucie głodu, a grelina wzmaga apetyt. Wazopresyna zbudowana z dziewięciu aminokwasów odpowiada za regulację bilansu wodnego w organizmie.

Oksytocyna, również zawierająca dziewięć aminokwasów, jest uwalniana w celu wywołania porodu. Reguluje również opiekę nad lęgiem i zachowanie między matką a dzieckiem oraz między parami. Powinien mieć również ogólny wpływ na zachowania społeczne. Inny proteohormon, gastryna, kontroluje powstawanie kwasu żołądkowego i uwalnianie enzymu pepsyny, a zatem jest odpowiedzialny za funkcjonowanie żołądka. Peptydy o średniej długości łańcucha, parathormon i kalcytonina, podnoszą lub obniżają stężenie wapnia we krwi, a zatem są hormonami regulującymi metabolizm wapnia i kości.

Edukacja, występowanie, właściwości i optymalne wartości

Podobnie jak wszystkie inne hormony, proteohormony są wytwarzane w specjalnych gruczołach dokrewnych lub niektórych komórkach produkujących hormony. Do ważnych gruczołów dokrewnych, które również wytwarzają proteohormony, należą trzustka, tarczyca, przytarczyce i przysadka mózgowa. Komórki wytwarzające hormony istnieją również w żołądku, wątrobie, układzie nerwowym i innych narządach.

W przypadku proteohormonów synteza przebiega w taki sam sposób, jak w przypadku innych białek. Kod genetyczny odpowiednich białek lub peptydów jest zdefiniowany w DNA. Jeśli to konieczne, jest to odczytywane w odpowiedzialnej komórce, dzięki czemu syntetyzowany jest odpowiedni proteohormon. Hormony insulina i glukagon są wytwarzane w komórkach wysp Langerhansa w trzustce. Insulina obniża poziom cukru we krwi, a antagonista glukagon podnosi poziom cukru we krwi. Leptyna jest produkowana w komórkach tłuszczowych.

Synteza przeciwnej greliny zachodzi w błonie śluzowej żołądka lub trzustce. Wazopresyna i oksytocyna są wytwarzane i przechowywane w komórkach nerwowych podwzgórza. W razie potrzeby są następnie zwalniani. Gastryna jest hormonem przewodu pokarmowego i jest tam również produkowana dla funkcji żołądka. Z kolei hormony kalcytonina i parathormon, które są odpowiedzialne za metabolizm wapnia, są wytwarzane w tarczycy i przytarczycach.

Choroby i zaburzenia

W przypadku niedoboru lub nadprodukcji niektórych proteohormonów mogą wystąpić poważne choroby. Wpływ insuliny na regulację poziomu cukru we krwi jest dobrze znany i często opisywany. Jeśli brakuje insuliny lub jej skuteczność jest zmniejszona z powodu źle funkcjonujących receptorów insulinowych, rozwija się tak zwana cukrzyca.

Cukrzyca typu 1 jest zawsze spowodowana brakiem lub brakiem insuliny, na przykład zniszczeniem komórek wysp trzustkowych Langerhansa. Cukrzyca typu 2 to zwykle insulinooporność (słabo funkcjonujące receptory insuliny), która może później doprowadzić do rzeczywistego niedoboru insuliny.

Powszechnie wiadomo, że cukrzyca prowadzi do różnych chorób, takich jak arterioskleroza i zaburzenia metabolizmu lipidów, jeśli nastawienie jest złe. Z drugiej strony, jeśli hormony kalcytonina lub parathormon nie działają skutecznie, zaburzony jest metabolizm wapnia. Oprócz wielu innych problemów zdrowotnych może tu również wystąpić utrata masy kostnej. Brak innego hormonu, wazopresyny, prowadzi do zaburzenia równowagi wodnej. W przypadku braku wazopresyny pojawia się tzw. Moczówka prosta, w której organizm traci codziennie do 20 litrów wody z moczem. Stratę tę należy następnie nadrobić wypijając taką samą ilość wody.