W Stavudine jest nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy. Jest stosowany w leczeniu zakażeń wirusem HIV.
Co to jest stawudyna?
Substancja czynna stawudyna jest stosowana w leczeniu chorób związanych z HIV, takich jak AIDS. Jest podawany w ramach skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej. Stawudyna jest składnikiem nukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NRTI).
Synteza stawudyny została przeprowadzona w 1966 roku przez amerykańskiego chemika Jerome'a Phillipa Horwitza (1919-2012). Jednak dopiero w połowie lat 90-tych środek ten był używany w Europie. Jest produkowany przez amerykańską firmę farmaceutyczną Bristol-Myers Squibb (BMS).
Jednak obecnie stawudyna jest rzadko stosowana w zachodnich uprzemysłowionych krajach. Powodem tego jest słaba tolerancja leku. Jednak jego podawanie może czasami być przydatne w przypadku specjalnych kombinacji mutacji w ramach terapii ratunkowej.Stavudine jest oferowana pod nazwą handlową Zerit®.
Efekt farmakologiczny
Stawudyna jest klasyfikowana jako nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy. Oznacza to, że lek działa hamująco na enzym odwrotną transkryptazę. Enzym jest niezwykle ważny dla wirusów HI, aby nadpisywać wirusowe RNA w ludzkim DNA, co umożliwia namnażanie się patogenów.
Stawudyna jest również jednym z tak zwanych proleków. Lek jest prekursorem substancji czynnej, który nie ma jeszcze żadnego wpływu na wirusy. Dopiero w organizmie substancja jest przekształcana w faktycznie skuteczną substancję leczniczą.
Ma to właściwość hamowania odwrotnej transkryptazy, tak że wirusy HI przebywające w organizmie nie mogą się już namnażać. Ten efekt z kolei zmniejsza ilość wirusa w organizmie. Jednocześnie może wzrosnąć liczba specjalnych białych krwinek, w tym limfocytów T CD-4-dodatnich. Efekt ten może wzmocnić system obronny organizmu.
Jedną z wad stawudyny jest to, że wirusy HI często szybko stają się niewrażliwe na substancję czynną. Powodem tego jest wyraźna zdolność adaptacji i zmienność wirusa HI. Z tego powodu stawudyna jest zawsze stosowana w terapii skojarzonej i jest podawana z kilkoma innymi lekami.
Gdy stawudyna dotrze do zakażonej komórki ciała i zostanie przez nią wchłonięta, substancja jest przekształcana w aktywny metabolit, który następnie blokuje enzym odwrotną transkryptazę.
Biodostępność stawudyny po podaniu doustnym jest dość wysoka i wynosi około 90 procent. Jednoczesne spożywanie pokarmu prawie nie ma negatywnego wpływu na substancję czynną. Okres półtrwania stawudyny w osoczu wynosi około 1,5 godziny.
Zastosowanie i zastosowanie medyczne
Stawudyna jest stosowana w leczeniu zakażeń wirusem HIV, takich jak AIDS. Substancja czynna wzmacnia ludzki układ odpornościowy i zwalcza chorobę niedoboru odporności lub przynajmniej opóźnia jej wystąpienie. Stawudyna nie daje wyleczenia z AIDS. Jednak lek pozytywnie wpływa na długość życia i jakość życia pacjenta.
Jednak stawudynę stosuje się tylko wtedy, gdy wszystkie inne opcje leczenia są nieskuteczne. Powodem tego są silne skutki uboczne leku. Z tego powodu środek przeciw AIDS powinien być podawany tylko przez krótki czas.
Stawudynę przyjmuje się w postaci twardych kapsułek, które zawierają dawkę od 30 do 40 miligramów. Zalecana dawka to dwa razy po 30 miligramów dla pacjentów o masie ciała poniżej 60 kilogramów i dwa razy po 40 miligramów dla pacjentów o masie ciała powyżej 60 kilogramów. Kapsułki należy przyjmować na pusty żołądek 60 minut przed posiłkiem.
Zagrożenia i skutki uboczne
Przyjmowanie stawudyny często powoduje niepożądane skutki uboczne. Najczęstszymi objawami są ból lub drętwienie dłoni i stóp, mrowienie, ból w klatce piersiowej, ból głowy, dreszcze, gorączka, ogólne złe samopoczucie, biegunka, nudności, wymioty, rozpad tkanki tłuszczowej kończyn, ból pleców i zwiększona podatność na infekcje.
Inne częste działania niepożądane to problemy ze snem, zapalenie trzustki, zaparcia, łagodne guzy skóry, upośledzenie wydajności, redystrybucja tkanki tłuszczowej, łagodne zaburzenia czynności wątroby, bóle mięśni i stawów, pokrzywka, wysypki skórne, swędzenie, nadkwaśność organizmu, lęk i depresja . Czasami osoby dotknięte chorobą mogą również cierpieć na anemię, powiększone gruczoły sutkowe, zaburzenia krwi w szpiku kostnym, żółtaczkę lub stan zapalny wątroby.
Problem z chorymi na AIDS polega na tym, że skutki uboczne leku są często trudne do odróżnienia od objawów związanych z chorobą. Ponadto skutki uboczne mogą również wynikać z terapii skojarzonej, tak że nie można przypisać dokładnego wyzwalacza.
Na stopień niepożądanych skutków ubocznych ma również wpływ dawka i czas trwania terapii. Zmniejszając dawkę czasami można zmniejszyć poważne skutki uboczne. Czasami pomocna jest również zmiana na inny inhibitor odwrotnej transkryptazy.
We wczesnych stadiach leczenia stawudyną pacjenci z AIDS często cierpią z powodu pogorszenia stanu zdrowia. Powodem tego jest reakcja silniejszego układu odpornościowego na patogeny obecne w organizmie. W takich przypadkach lekarze mówią o zespole reaktywacji immunologicznej. Jeśli jednak pacjent zareaguje pozytywnie na lek, objawy choroby ulegają znacznej poprawie po kilku tygodniach.
Leku nie wolno podawać w przypadku nadwrażliwości na stawudynę. To samo dotyczy zapalenia trzustki i ciężkiej dysfunkcji nerek.
Stawudynę należy stosować w okresie ciąży tylko wtedy, gdy lekarz dokładnie rozważy korzyści i ryzyko związane z leczeniem. Eksperymenty na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na dziecko.
