Sunitynib

Sunitynib jest lekiem przeciwnowotworowym i jest stosowany w leczeniu guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), guzów neuroendokrynnych trzustki lub guzów komórek nerek, których nie można już usunąć chirurgicznie. Jest sprzedawany pod nazwą handlową Sutent® i jest produkowany przez firmę Pfizer. Sunitynib może powodować szereg działań niepożądanych, wchodząc w interakcje z hormonami tarczycy.

Co to jest sunitynib?

Sunitynib jest tak zwanym inhibitorem receptora kinazy tyrozynowej i jest stosowany w leczeniu specjalnych postaci raka, których nie można już leczyć chirurgicznie. Substancja czynna sunitynibu zawiera aromatyczny szkielet o złożonej budowie chemicznej. Jego chemiczny wzór cząsteczkowy to C22H27FN4O2.

Sunitynib jest stosowany jako lek zastępczy, jeśli leczenie imatynibem nie jest tolerowane. Imatynib jest także inhibitorem receptora kinazy tyrozynowej. Receptorowe kinazy tyrozynowe są odpowiedzialne za przenoszenie grup fosforanowych do reszt tyrozynowych w białku. Ich aktywność znacząco wpływa na odpowiednie białka. Receptorowe kinazy tyrozynowe pośredniczą w całych kaskadach sygnałów w komórce.

Jednocześnie mają również wpływ na proliferację komórek, tj. H. na namnażanie się komórek poprzez podział komórkowy, ponieważ działają one również jako receptory dla czynników wzrostu. Są to w szczególności czynniki wzrostu VEGF, PDGF, c-Kit, FLT, RET lub CSF. VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor) działa jako cząsteczka sygnalizacyjna i stymuluje tworzenie naczyń krwionośnych (waskulogenezę). Czynnik wzrostu PDGF (Platelet Derived Growth Factor) działa jako mitogen (stymulator podziału komórek), zwłaszcza dla komórek tkanki łącznej. W szczególności białko c-kit pośredniczy w proliferacji komórek macierzystych.

Wszystkie inne czynniki wzrostu również odgrywają ważną rolę w podziale komórek. Jeśli powstają w większym stopniu, stymulowany jest również podział komórek i może rozwinąć się guz rakowy. Wyżej wymienione czynniki wzrostu odgrywają rolę w rozwoju guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), guzów neuroendokrynnych (NET) trzustki oraz raków nerkowokomórkowych.

GIST to rzadkie guzy tkanki łącznej w przewodzie pokarmowym. Guzy neuroendokrynne są również rzadkie i stymulują produkcję niektórych hormonów. Lek sunitynib, blokując receptory czynnika wzrostu, może ograniczać ich aktywność, a tym samym hamować wzrost raka.

Efekt farmakologiczny

Sunitynib ma działanie hamujące wzrost niektórych komórek nowotworowych. Jest to szczególnie ważne w przypadku komórek tkanki łącznej w przewodzie pokarmowym, w nerkach i guzach neuroendokrynnych. Substancja czynna blokuje tak zwane receptorowe kinazy tyrozynowe.

Kinazy tyrozynowe to enzymy, które przenoszą grupy fosforanowe do reszt tyrozynowych innych białek. Miejsca fosforylacji białka są rozpoznawane przez domeny SH2 innych białek. Wiążą się z miejscami fosforylowanymi, umożliwiając w ten sposób przekazywanie sygnałów.

Domena SH2 jest charakterystycznym segmentem białkowym zawierającym około 100 aminokwasów. W wyniku tego wiązania w białku zachodzi zmiana konformacyjna, która jest przekazywana innym białkom. Z tego rozwija się kaskada sygnałów. Receptorowe kinazy tyrozynowe fosforylują białka receptorowe, które służą jako punkty dokowania dla białek, które są następnie aktywowane w wyniku wiązania i dalej pośredniczą w określonych efektach. Białka te obejmują również czynniki wzrostu, które są odpowiedzialne za proliferację komórek. Przy zwiększonym tworzeniu się czynników wzrostu wzrost komórek może wymknąć się spod kontroli, powodując rozwój raka.

Jednakże, ponieważ czynniki wzrostu mogą rozwinąć swoje działanie tylko wtedy, gdy wiążą się ze swoimi receptorami, ich hamowanie może pomóc zatrzymać wzrost guzów nowotworowych.

Receptor z kolei może wiązać się z czynnikami wzrostu w wyniku fosforylacji przez receptorowe kinazy tyrozynowe. Jednak gdy receptorowe kinazy tyrozynowe są blokowane przez lek sunitynib, nie zachodzi wiązanie z czynnikami wzrostu. Zatem czynniki wzrostu pozostają nieaktywne i nie wysyłają żadnego sygnału do wzrostu komórek. W przypadku guzów nowotworowych oznacza to zatrzymanie lub spowolnienie wzrostu.

Zastosowanie i zastosowanie medyczne

Jak już opisano, lek sunitynib jest stosowany w przypadku specjalnych nowotworów, takich jak guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST), guzy neuroendokrynne trzustki czy rak nerkowokomórkowy. Tam jednak jest stosowany tylko w przypadku nieoperacyjnych guzów nowotworowych lub tworzenia przerzutów.

Ponadto sunitynib służy jako preparat zastępczy, jeśli terapia lekiem Imatinib prowadzi do poważnych skutków ubocznych. Badania wykazały, że działa szczególnie dobrze na wspomniane guzy. W niektórych przypadkach oczekiwana długość życia pacjentów leczonych sunitynibem może być podwojona w porównaniu z pacjentami nieleczonymi. Ponadto można było wykazać, że jakość życia leczonych osób znacznie się poprawia.

Sunitinib działa długo po zażyciu. Ma okres półtrwania około 40 do 60 godzin. W organizmie jest metabolizowany przez enzym CYP3A4 (cytochrom P450 3A4), dzięki czemu zyskuje jeszcze większą skuteczność. Metabolit działa nawet dłużej niż sam składnik aktywny.

Zagrożenia i skutki uboczne

Stosowanie sunitynibu powoduje skutki uboczne. Obserwuje się zmęczenie, biegunkę, nadciśnienie, krwawienia z nosa, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej czy tzw. Zespół ręka-stopa. Zespół dłoniowo-podeszwowy powoduje bolesne zaczerwienienie i obrzęk podeszew stóp i dłoni. Zwykle ten zespół jest reakcją organizmu na podawanie leków cytotoksycznych.

Innym skutkiem ubocznym sunitynibu jest hamowanie enzymu peroksydazy tarczycowej. Peroksydaza tarczycowa jest odpowiedzialna za włączanie jodu do tyrozyny w celu utworzenia hormonów tarczycy T3 i T4. Może to prowadzić do niedoczynności tarczycy podczas leczenia sunitynibem. Prawdopodobnie jest to spowodowane często obserwowanym zmęczeniem podczas chemioterapii sunitynibem.

Nie wolno stosować sunitynibu w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną.