Z Mięsień żwacza jest jednym z czterech mięśni żucia. Mięśnie szkieletowe biorą udział w kruszeniu pokarmu i wydzielaniu śliny miazgi pokarmowej. Na mięsień żucia może wpływać patologiczne napięcie aż do zablokowania szczęki, a także stan zapalny i paraliż.
Co to jest mięsień żwaczy?
Mięśnie szkieletowe składają się głównie z mięśni z fiksacją szkieletową. Mięśnie szkieletowe, w tym ich komponenty nerwowo-mięśniowe, są zasadniczo zaangażowane w każdy ruch ciała i są częścią mięśni poprzecznie prążkowanych. Mięśnie szkieletowe obejmują mięśnie żucia.
Ta część mięśni szkieletowych składa się z czterech różnych mięśni, które przyczepiają się do żuchwy i biorą udział w czynności żucia. Jednym z tych czterech mięśni jest mięsień żwaczy, który powstaje podczas rozwoju embrionalnego wraz z innymi mięśniami żwaczy z części tkanki łącznej pierwszego łuku skrzelowego. Mięsień bierze udział w tak zwanym odruchu żwaczy. Jest to autorefleksja mięśni żucia, poprzedzona uderzeniem w dolną szczękę. Odruch żwacza jest jednym z wrodzonych odruchów ochronnych ludzkiej szczęki. Zasadniczo wszystkie ssaki mają mięsień żwaczy. Dokładna anatomia mięśnia różni się w zależności od gatunku.
Anatomia i budowa
U ludzi mięsień żwaczy powstaje na łuku jarzmowym. U innych ssaków mięsień szkieletowy często powstaje z grzebienia twarzy na górnej szczęce. Ludzki mięsień żwaczy to pierzasty mięsień, który makroskopowo składa się z części powierzchownej i głębokiej.
Część powierzchowna przebiega ukośnie w kierunku grzbietowo-ogonowym i dociera w ten sposób do gałęzi żuchwy i guzowatości żwacza. Głęboka część mięśnia przebiega w pionie w kierunku doogonowym, a tym samym rozciąga się do ramienia żuchwy. Mięsień żucia jest napędzany przez nerw żwaczy, gałąź nerwu żuchwowego. Arteria transversa faciei jest odpowiedzialna za dopływ krwi do mięśnia oprócz arteria masseterica. U ludzi przewód ślinianki przyusznej przebiega przez mięsień szkieletowy. Mięsień żwaczy, podobnie jak pozostałe trzy mięśnie żwaczy, jest w dużym stopniu przystosowany do przemieszczania. W tym celu mocna powięź otacza mięśnie żwaczy.
Funkcja i zadania
Mięsień żwacza wraz z mięśniem skroniowym i skrzydłowym przyśrodkowym zamykają szczękę. W ten sposób mięsień umożliwia z jednej strony faktyczne zamknięcie szczęki i ruch boczny i wzdłużny żuchwy z drugiej. Podczas żucia ruchy mięśni biorą udział w miażdżeniu pokarmu, a tym samym częściowo zapewniają jego pobranie. Ponadto żwacz śluzu wywołuje reakcję łańcuchową, która jest równie ważna przy przyjmowaniu pokarmu.
Ruchy mięśni masują śliniankę przyuszną w ramach czynności żucia. Gruczoł to sparowana ślinianka przyuszna, której zadaniem jest wytwarzanie śliny. Poprzez stymulację gruczołu wydzielana jest ślina. W wyniku ruchów żucia, wydzielana ślina dociera przewodami do pojedynczych gruczołów gardła i błony śluzowej jamy ustnej. W ten sposób, poprzez stymulację ślinianki przyusznej, mięsień żwaczy zapewnia penetrację przeżutego pokarmu wraz ze śliną. Enzymy ślinowe inicjują proces trawienia cząsteczek cukru, takich jak skrobia, i rozkładają białka za pomocą proteaz.
Miazga pokarmowa wytworzona podczas ruchu żucia jest przygotowywana do trawienia w żołądku. Ponadto przenikanie śliny do miazgi pokarmowej ułatwia proces połykania. Oprócz tych zadań żwacz śluzu pełni funkcje ochronne dla żuchwy w ramach odruchu żwacza. Ruch odruchowy odpowiada odruchowi rozciągania mięśni i jest jednym z odruchów ochronnych szczęki. Kiedy mięsień szkieletowy jest rozciągany przez uderzenie w dolną szczękę, odruch żwacza, podobnie jak każdy inny odruch rozciągający mięśnie, powoduje skurcz mięśnia. Szczęka zamyka się, łącząc pętle neuronów doprowadzających i odprowadzających.
Choroby
W szczególności odruch żwacza jest częścią neurologicznego badania odruchów. Lekarz badający za pomocą lekkich pociągnięć żuchwy sprawdza, czy u pacjenta zachowany jest wrodzony odruch żwacza. Nieprawidłowe reakcje odruchowe mogą oznaczać porażenie nerwu trójdzielnego. Uszkodzenia nerwu trójdzielnego wywołują porażenie obwodowe, takie jak te, które występują w kontekście polineuropatii.
Ta choroba jest głównie spowodowana przyczynami, takimi jak niedożywienie, zatrucia, infekcje lub urazy. Na uszkodzenie nerwu centralnego może również wskazywać zmieniony odruch żwaczy, zwłaszcza w okolicy pnia mózgu. W takim przypadku możliwymi przyczynami są guzy, udary i procesy zapalne. Oprócz porażenia nerwowo-mięśniowego, mięsień żwaczy może nabrać patologicznego znaczenia w kontekście objawów bólowych. Ból mięśni żucia jest około trzy razy częstszy niż ból stawu skroniowo-żuchwowego. Ten ból mięśniowo-powięziowy może promieniować na całą szyję i plecy i często jest wynikiem nieprawidłowych ukąszeń i powtarzającego się nieprawidłowego obciążenia mięśni żucia.
W pewnych warunkach mięsień żwaczy może ulec bolesnemu zapaleniu. Ten rodzaj zapalenia może wynikać z infekcji bakteryjnej. Jednak znacznie częściej zapalenie mięśnia szkieletowego występuje w kontekście przeciążenia mięśnia lub nieodebranych ugryzień. Oprócz wspomnianych zjawisk z mięśniami szczęki związane są również zjawiska patologiczne, takie jak szczęka zamka. Przyczyną zablokowanej szczęki jest skurcz mięśni żucia.
Czasami napięcie wpływa również na mięsień żwaczy. Tego rodzaju napięcia są szczególnie zauważalne podczas żucia w postaci bólu szczęki. Zanik mięśnia żwaczy występuje rzadziej niż wspomniane zjawiska. W przypadku tego zjawiska masa żwacza stopniowo maleje z powodu wzajemnych powiązań, takich jak unieruchomienie.
