Chloramfenikol

Chloramfenikol jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, który ze względu na możliwe poważne skutki uboczne jest stosowany tylko jako antybiotyk rezerwowy w przypadku ciężkich zakażeń bakteryjnych, których nie można w inny sposób opanować. Może powodować anemię aplastyczną, która zagraża życiu.

Co to jest chloramfenikol?

Chloramfenikol jest antybiotykiem o szerokim spektrum działania, który ze względu na możliwość wystąpienia niedokrwistości aplastycznej jako skutku ubocznego jest stosowany jedynie jako antybiotyk rezerwowy. Po raz pierwszy uzyskano go z bakterii streptomyces venezuelae w 1947 roku. Dziś jest tylko w pełni syntetyczny.

Podczas leczenia chloramfenikolem może wystąpić zagrażająca życiu niedokrwistość aplastyczna. Z tego powodu nie jest szeroko stosowany, ale jest stosowany tylko jako rezerwowy antybiotyk w przypadku infekcji bakteryjnych, których nie można kontrolować w inny sposób. Zasadniczo ma jednak szerokie spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym.

Nie zaleca się stosowania miejscowego, ponieważ możliwe są ogólnoustrojowe działania niepożądane; jednak chloramfenikol jest nadal dozwolony w lekach na skórę, kroplach do oczu i uszu oraz maściach do oczu. Należy jednak zauważyć, że częstość występowania ogólnoustrojowych skutków ubocznych przy leczeniu miejscowym jest bardzo mała. Dlatego zawsze należy rozważyć indywidualne podejście. Ryzyko miejscowego stosowania chloramfenikolu budzi kontrowersje wśród ekspertów.

W weterynarii chloramfenikol jest stosowany przeciwko chytridiomikozie, chorobie grzybiczej płazów. Więc jest również skuteczny przeciwko grzybowi chytrid (grzyb).

Efekt farmakologiczny

Chloramfenikol zapobiega translacji mRNA na aminokwasy. Jest więc tak zwanym inhibitorem translacji. Prowadzi to do zahamowania odkładania się białek bakteryjnych, a tym samym również do zahamowania wzrostu i namnażania się bakterii. Chloramfenikol jest zatem antybiotykiem bakteriostatycznym.

Jest łatwo dostępny dla tkanek, w tym przez łożysko (placek matki) i mleko matki. Biodostępność wynosi 80% po podaniu doustnym i 70% po wstrzyknięciu domięśniowym. Wiązanie z białkami osocza wynosi od 50 do 60%, okres półtrwania w osoczu wynosi od 1,5 do 3,5 godziny. W przypadku dysfunkcji nerek i wątroby okres półtrwania w osoczu ulega wydłużeniu, co należy uwzględnić w dawkowaniu. Metabolizm zachodzi w wątrobie, prawie wyłącznie poprzez glukuronidację. Eliminacja odbywa się następnie przez nerki.

Zastosowanie i zastosowanie medyczne

Ze względu na niekorzystny profil skutków ubocznych chloramfenikol jest stosowany jako antybiotyk rezerwowy tylko wtedy, gdy inne opcje leczenia są niedostępne lub zawiodły. Dlatego główne wskazania to ciężkie infekcje bakteryjne, których nie można w inny sposób opanować. Te wskazania do stosowania chloramfenikolu obejmują dur brzuszny, paratyfus, czerwonkę, błonicę, malarię i riketsjozę.

Oprócz wyżej wymienionych wskazań chloramfenikol może być stosowany jako antybiotyk rezerwowy w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych wywołanym przez pneumokoki lub Haemophilus influenzae ze względu na dobrą penetrację płynu mózgowo-rdzeniowego.

Miejscowo chloramfenikol jest stosowany w leczeniu zapalenia spojówek (zapalenie spojówek) oraz w leczeniu zakażeń rogówki. Chloramfenikol jest również stosowany w zapaleniu powiek (zapalenie powiek). Jest również stosowany przy infekcjach skóry i egzemie.

Zagrożenia i skutki uboczne

Najgorszym możliwym skutkiem ubocznym chloramfenikolu jest tak zwana niedokrwistość aplastyczna. Występuje rzadko, ale zagraża życiu. W niedokrwistości aplastycznej dochodzi do uszkodzenia szpiku kostnego, co oznacza, że ​​w szpiku kostnym prawie nie powstają żadne krwinki. Niedokrwistość aplastyczna może wystąpić kilka tygodni i miesięcy po leczeniu chloramfenikolem. Objawami tej niedokrwistości są skrajne zmęczenie, krwawienie i prawdopodobnie ciężkie infekcje.

Dodatkowymi skutkami ubocznymi są reakcje alergiczne przy stosowaniu miejscowym, które mogą objawiać się swędzeniem, zaczerwienieniem skóry, podrażnieniem i obrzękiem skóry. Przy stosowaniu ogólnoustrojowym u noworodków może wystąpić zespół Graya. Ponadto reakcja Herxheimera jest możliwym efektem ubocznym.

Należy zauważyć, że chloramfenikol oddziałuje z antykoagulantami, metotreksatem i pochodnymi sulfonylomocznika. Zwiększa to skuteczność. Barbiturany i fenytoina zmniejszają skuteczność chloramfenikolu. Przyjmując doustne środki antykoncepcyjne (np. „Pigułka anty-niemowlęca”) należy upewnić się, że chloramfenikol wpływa na skuteczność preparatu. Powinien więc być dodatkowo antykoncepcyjny.

Chloramfenikol jest przeciwwskazany u noworodków. Ponadto istnieją przeciwwskazania w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby, ciąży oraz w okresie karmienia piersią.

Preparaty zawierające chloramfenikol wymagają recepty. Nie wolno stosować chloramfenikolu u zwierząt hodowanych w celu produkcji żywności w UE.