Azatiopryna

Azatiopryna należy do grupy leków immunosupresyjnych i jest stosowany na wiele sposobów przy przeszczepach narządów, chorobach autoimmunologicznych i niektórych przewlekłych stanach zapalnych. Mechanizm działania substancji czynnej zachodzi poprzez hamowanie syntezy kwasu nukleinowego. Ponieważ lek działa z opóźnieniem, jest zawsze stosowany w połączeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi w przeszczepach narządów.

Co to jest azatiopryna?

Azatiopryna to lek stosowany w celu osłabienia układu odpornościowego, stosowany w przypadku nadmiernych, źle ukierunkowanych lub niepożądanych reakcji immunologicznych organizmu. Dotyczy to reakcji odrzucenia po przeszczepach narządów, reakcji autoimmunologicznych i innych źle ukierunkowanych reakcji immunologicznych organizmu.

Składnik czynny składa się z pierścienia purynowego, który jest połączony z heterocyklicznym pierścieniem imidazolowym mostkiem siarkowym. W metabolizmie związek ten podlega kilku reakcjom degradacji, w trakcie których powstają różnorodne związki pośrednie (metabolity). Ważnymi metabolitami są 6-merkaptopuryna i 1-metylo-4-nitro-5-tioimidazol. W trakcie tego procesu 6-merkaptopuryna przechodzi przez błonę komórkową, przekształcając ją w inne aktywne i nieaktywne metabolity. 6-merkaptopuryna jest faktycznym metabolitem, który wpływa na metabolizm kwasów nukleinowych.

Jest to analogiczna zasada purynowa, którą można włączyć do DNA lub RNA zamiast fizjologicznej zasady purynowej. Ponadto w ramach tych procesów metabolicznych hamowane jest tworzenie nowych zasad purynowych. Ogólnie prowadzi to do zahamowania syntezy kwasów nukleinowych. Rola innego metabolitu (1-metylo-4-nitro-5-tioimidazolu) nie została jeszcze jasno określona.

Efekt farmakologiczny

Jak już wspomniano, składnik aktywny wykorzystuje swoje metabolity do hamowania syntezy kwasów nukleinowych. Jednocześnie hamuje to tworzenie nowych komórek, ponieważ kwasów nukleinowych nie można już dostarczać w wystarczających ilościach. Dotyczy to szczególnie komórek i narządów, które są zależne od wyższego tempa podziału komórek.

Układ odpornościowy musi szybko reagować, aby zareagować na intruzów spoza organizmu, a tym samym szybko wytworzyć nowe komórki odpornościowe, które następnie podlegają dalszemu różnicowaniu. Dlatego azatiopryna ma działanie antyproliferacyjne, czyli hamuje podziały komórkowe. Niezbędne limfocyty T, komórki NK i limfocyty B nie mogą być wtedy produkowane w wystarczających ilościach. Zmniejsza się również wydzielanie czynnika martwicy nowotworu TNF-alfa.

Jednak azatiopryna osiąga pełną skuteczność dopiero po dwóch do pięciu miesięcy. Z tego powodu, aby terapia była skuteczna od samego początku, należy rozpocząć terapię innymi, szybciej działającymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak glukokortykoidy czy cyklosporyna. Opóźniona skuteczność azatiopryny wynika z powolnego spadku stężenia kwasu nukleinowego.

Zastosowanie i zastosowanie medyczne

Azatiopryna ma szeroki zakres zastosowań. Nadaje się do wszystkich obszarów zastosowań, które wymagają osłabienia układu odpornościowego. Dotyczy to przeszczepów narządów, reakcji autoimmunologicznych lub reakcji alergicznych. W prawie wszystkich obszarach może to poprawić i osłabić reakcje zapalne.

Szczególnie ważnym obszarem zastosowania jest stosowanie leku w przeszczepach narządów w celu osłabienia reakcji odrzucenia. Autoimmunologiczne zapalenie wątroby lub idiopatyczne śródmiąższowe zapalenie płuc.

Azatiopryna jest również często stosowana w ciężkim atopowym zapaleniu skóry. To samo dotyczy takich chorób jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Wszystko to są choroby, które są spowodowane reakcją układu odpornościowego na narządy organizmu.

Tutaj znajdziesz swoje leki

Zagrożenia i skutki uboczne

Oprócz różnorodnych obszarów zastosowania należy jednak przestrzegać wielu przeciwwskazań, skutków ubocznych, interakcji i środków ostrożności. Enzym metylotransferaza tiopuryny (TPMT) jest tylko mniej skuteczny w stosunkowo dużej części populacji (10 procent). Metylotransferaza tiopuryny (TPMT) jest odpowiedzialna za metabolizm 6-merkaptopuryny. Jak już wspomniano, 6-merkaptopurynę można wbudować do DNA lub RNA jako analogiczną zasadę purynową zamiast fizjologicznej zasady purynowej, a tym samym utrudniać normalną syntezę kwasu nukleinowego. Bez enzymu TPMT metabolit ten nie może już być skutecznie rozkładany i gromadzi się. Zwiększa to toksyczność azatiopryny.

Zmniejszona synteza kwasów nukleinowych osłabia również mechanizm naprawy DNA w przypadku mutacji. Dlatego podczas leczenia ekspozycja na promieniowanie słoneczne powinna być jak najmniejsza, aby zmniejszyć ryzyko raka skóry.

Inne przeciwwskazania do stosowania azatiopryny to dysfunkcja wątroby i nerek, ciężkie infekcje lub uszkodzenie szpiku kostnego. Ponieważ azatiopryna jest embriotoksyczna, nie wolno jej stosować w okresie ciąży.

Czasami są też nieprzyjemne lub nawet poważne skutki uboczne. Obejmują one ogólne uczucie choroby, nudności, wymioty, utratę apetytu, zmiany w morfologii krwi z rozwojem niedokrwistości, leukopenię lub trombocytopenię. W rzadkich przypadkach może również wystąpić niedokrwistość megaloblastyczna. Niedokrwistość megaloblastyczna to forma niedokrwistości, która jest wynikiem upośledzonej syntezy DNA. U mężczyzn czasami można zaobserwować ograniczenie tworzenia się komórek zarodkowych. Jednak zjawisko to jest odwracalne i występuje tylko podczas leczenia.