Rituximab

Rituximab jest lekiem z grupy cytostatyków. Jest to przeciwciało monoklonalne, które jest stosowane głównie w leczeniu chłoniaków złośliwych.

Co to jest rytuksymab?

Rituximab został opracowany przez Lee Nadlera w Dana-Farber Cancer Institute w latach 90. Było to pierwsze na świecie przeciwciało zatwierdzone do leczenia raka. W UE Roche sprzedaje Rituximab pod nazwą handlową MabThera®.

Lek wytwarzany biotechnologicznie jest stosowany w UE głównie w immunoterapii raka. Jednak jest również zatwierdzony do leczenia chorób autoimmunologicznych. Efekty uboczne są dość powszechne podczas przyjmowania rytuksymabu. Ponad połowa pacjentów z rakiem ma gorączkę, wysypkę lub trudności w oddychaniu. Substancja jest lepiej tolerowana przez pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Poważne działania niepożądane, takie jak zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczna nekroliza naskórka, są rzadkie.

Efekt farmakologiczny

Rytuksymab jest przeciwciałem monoklonalnym. Immunoglobulina IgG kappa jest skierowana przeciwko antygenowi powierzchniowemu CD20. Ten antygen powierzchniowy występuje głównie na powierzchni limfocytów B. CD20 znajduje się w prawie wszystkich nowotworach z komórek B. Stosowanie rytuksymabu w leczeniu raka jest przydatne tylko wtedy, gdy komórki rakowe mają cząsteczkę powierzchniową CD20. W tych komórkach rytuksymab wiąże się z CD20. To tworzy kompleks, który mobilizuje własną odpowiedź immunologiczną organizmu.

Zniszczenie komórek ulegających ekspresji jest inicjowane przez trzy różne mechanizmy działania. Z jednej strony w dotkniętych chorobą komórkach inicjowana jest zaprogramowana śmierć komórki (apoptoza). W trakcie tego procesu komórki najpierw odrywają się od tkanki. Stają się coraz bardziej eozynofilowe i stają się mniejsze. Na błonie komórkowej tworzą się pęcherze. Jądro komórkowe również staje się coraz gęstsze i mniejsze. Pod koniec apoptozy pozostaje małe ciało apoptozy, które jest usuwane przez fagocytozę. W przypadku zaprogramowanej śmierci komórki nie ma reakcji zapalnych.

Oprócz apoptozy rozwija się także zależna od dopełniacza liza komórek B. Różne czynniki dopełniacza reagują. Układ dopełniacza to kaskadowy układ białek osocza. Pod koniec kaskady wyzwalają one odpowiedź przeciwciał, w której atakowane są komórki dotknięte chorobą. Po tym następuje reakcja zapalna z ostatecznym zniszczeniem komórek.

Trzeci mechanizm działania opiera się na cytotoksyczności komórkowej zależnej od przeciwciał. Rytuksymab przyciąga makrofagi, granulocyty i limfocyty T NK, które eliminują zaatakowane komórki.

Zastosowanie i zastosowanie medyczne

Rytuksymab jest stosowany głównie w leczeniu raka. Lek jest częścią standardowej terapii chłoniaków nieziarniczych o niskim stopniu złośliwości i grudkowych. Chłoniaki nieziarnicze to wszystkie złośliwe choroby układu limfatycznego, które nie są chorobą Hodgkina. Chłoniaki wyrażają się jako niebolesne powiększenie węzłów chłonnych, zmęczenie, utrata masy ciała, gorączka, nocne poty lub zwiększona podatność na infekcje.

W takich przypadkach rytuksymab jest zwykle łączony z konwencjonalną chemioterapią. Często używany jest schemat CHOP. Obejmuje leki cyklofosfamid, daunorubicynę, winkrystynę i prednizolon. Badania pokazują, że połączenie protokołu CHOP z rytuksymabem ma pozytywny wpływ na rokowanie.

Rytuksymab jest również jednym z najważniejszych leków stosowanych w leczeniu chłoniaków po przeszczepach. Są to złośliwe choroby podobne do chłoniaków, które występują po przeszczepieniu narządu lub komórek macierzystych.

Rytuksymab jest również stosowany w połączeniu z bendamustyną w leczeniu zaawansowanej przewlekłej białaczki limfocytowej. Jednak nowsze badania wskazują, że wyniki leczenia poprawiają się, gdy rytuksymab jest skojarzony z cyklofosfamidem i fludarabiną.

Kiedy standardowe leki i początkowy inhibitor TNF-α zawiodą, rytuksymab jest również stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekłe zapalenie stawów, wcześniej znane również jako reumatoidalne zapalenie stawów. Zwykle dotyczy to stawów palców. U wielu pacjentów dwie infuzje w ciągu dwóch tygodni mogą zapewnić dobrą poprawę objawów w okresie jednego roku. Zalecana jest sześciomiesięczna przerwa w leczeniu. Dalsze infuzje mogą podtrzymać lub poprawić skuteczność leczenia.

Innym wskazaniem do stosowania rytuksymabu jest błoniaste kłębuszkowe zapalenie nerek. Przewlekła choroba zapalna ciałek nerkowych polega na wytwarzaniu przeciwciał przeciwko białkom komórek nerkowych.

Tutaj znajdziesz swoje leki

Zagrożenia i skutki uboczne

W onkologii u ponad 50 procent pacjentów pojawiają się działania niepożądane. Należą do nich gorączka, trudności w oddychaniu, wysypka i dreszcze. Poważne objawy są prawdopodobnie spowodowane masowym rozkładem zniszczonych komórek rakowych. Podczas tego rozpadu uwalnia się wiele cytokin. Cytokiny to białka odgrywające ważną rolę w reakcjach immunologicznych i procesach zapalnych.Dlatego też objawy, które pojawiają się podczas rozpadu, są również podsumowane pod pojęciem zespołu uwalniania cytokin. Zespół występuje głównie u pacjentów z dużą masą guza. Te działania niepożądane zwykle ustępują wraz z postępem leczenia.

W trakcie leczenia u poszczególnych pacjentów z rakiem może rozwinąć się postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML). Mózg zostaje zaatakowany przez wirusa JC z powodu niedoboru odporności. Oportunistyczna infekcja wirusowa jest zawsze śmiertelna. Większość przypadków PML występuje u pacjentów z rakiem węzłów chłonnych i podczas jednoczesnego stosowania leków immunosupresyjnych cytotoksycznych. Przypadki PML są również znane u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi.

Poważne skutki uboczne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka, występują u mniej niż 0,01% leczonych pacjentów.