Do grupy Taksany obejmują składniki czynne paklitaksel, docetaksel i kabazytaksel. Ich działanie wynika z zakłócenia podziału komórkowego (mitozy), który medycyna wykorzystuje w leczeniu różnych nowotworów.
Co to są taksany?
Taksany tworzą grupę substancji czynnych, które należą do cytostatyków, a także jako Taksoidy są znane. Znajdują zastosowanie w leczeniu różnych typów nowotworów i są tam stosowane jako środki chemioterapeutyczne. W tym kontekście często można je znaleźć w połączeniu z innymi aktywnymi składnikami.
Taksanem, który został odkryty po raz pierwszy, jest paklitaksel. W 1962 roku lekarze po raz pierwszy wyodrębnili go z kory cisa pacyficznego, aw kolejnych badaniach określili jego wpływ na komórki rakowe. W 1993 roku Paclitaxel został zatwierdzony jako lek przeciwko rakowi jajnika w Niemczech.
Później opracowany docetaksel jest pochodną paklitakselu, a także taksanem. Jego produkcja farmaceutyczna opiera się na substancji pochodzącej z cisa europejskiego i występującej tam w korze. Ponieważ drzewo rośnie szybciej niż cis pacyficzny, ta produkcja ma praktyczne zalety.
Ulepszone składniki aktywne w postaci taksanów drugiej generacji nie zostały jeszcze zatwierdzone, ale nadal są opracowywane.
Efekt farmakologiczny
Dokładny mechanizm działania taksanów może się nieznacznie różnić w zależności od składnika aktywnego. Łączy je to, że hamują naturalny proces podziału komórek. Proces znany jako mitoza jest tak samo istotny dla zdrowych komórek, jak dla komórek rakowych. Jednak w przypadku guzów zwiększone tworzenie się nowych komórek prowadzi do rozwoju wrzodu.
Podczas pierwszej fazy mitozy, profaza, centriola podwaja się, a jedna z nich przesuwa się do bieguna komórki. Stamtąd organelle komórkowe tworzą włókna wrzeciona, które składają się z mikrotubul i tworzą aparat wrzeciona.
W niezakłóconej mitozie włókna wrzeciona przyłączają się do chromosomów w metafazie i rozdzielają je w środku na dwie części podczas anafazy, tak że każda z dwóch połówek komórki otrzymuje chromatyd. Aparat wrzeciona rozpuszcza się ponownie w końcowej telofazie i komórka ostatecznie się dzieli.
Taksany interweniują podczas mitozy, zapobiegając rozpadowi aparatu wrzeciona w telofazie. Z tego powodu taksany są również uważane za trucizny wrzecion. Komórka nie jest już wtedy w stanie podwoić się, a organizm zamiast tego inicjuje zaprogramowaną śmierć komórki. Proces ten nazywany jest również apoptozą i prowadzi do zniszczenia komórki.
Ponieważ komórki nowotworowe mają szczególnie wysoki współczynnik podziału, działanie taksanów wpływa na nie silniej niż na zdrowe komórki, które w większości rozmnażają się wolniej.
Zastosowanie i zastosowanie medyczne
Taksany są stosowane w leczeniu raka. Ponieważ stanowią one grupę składników aktywnych, oznaczenie taksanu zależy nie tylko od rodzaju substancji, ale także od przygotowania odpowiedniego preparatu. Zastosowanie zależy również od indywidualnych czynników i może być podejmowane tylko w indywidualnych przypadkach. Skojarzenia z innymi cytostatykami i lekami z innych grup substancji czynnych są również powszechne w praktyce po dokładnej koordynacji.
Paklitaksel jest stosowany w leczeniu raka oskrzeli płuc i raka piersi w piersi. Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem u kobiet Paklitaksel może być również stosowany w chemioterapii raka jajników kobiet lub raka prostaty u mężczyzn.
Ponadto w medycynie do pewnego stopnia stosuje się taksan paklitaksel w stentach uwalniających leki. Są to stenty, które są pokryte substancją farmakologiczną i uwalniają swój lek przez kilka tygodni.
Kabazytaksel jest szczególnie wskazany w mHRPC. Skrót oznacza „przerzutowego raka gruczołu krokowego opornego na hormony” i opisuje cięższy przebieg raka, w którym nowotwór się rozprzestrzenia. Kabazytaksel jest stosowany po wcześniejszym leczeniu docetakselem. Medycyna stosuje go w połączeniu z prednizonem lub prednizolonem.
Prednizon i prednizolon należą do grupy glukokortykoidów i ogólnie mają działanie przeciwalergiczne i przeciwzapalne. Oprócz raka prostaty, możliwe przyczyny stosowania docetakselu to również rak jajnika, piersi, żołądka i niedrobnokomórkowy rak płuc.
Zagrożenia i skutki uboczne
Ryzyko i skutki uboczne taksanów różnią się w zależności od konkretnego składnika aktywnego i preparatu. Wspólną cechą tych substancji jest jednak to, że oddziałują głównie na komórki, które szybko się dzielą. W przypadku wszystkich taksanów możliwe są reakcje alergiczne i nadwrażliwości. Należy również przestrzegać odpowiednich przeciwwskazań, które dotyczą odpowiedniego preparatu.
Ogólnie taksany mogą wpływać na komórki krwi i zmniejszać liczbę płytek krwi (trombocytopenia), zmniejszać liczbę neutrofili (neutropenia) lub obniżać stężenie hemoglobiny (anemia).
Częstymi działaniami niepożądanymi taksanu paklitakselu są wypadanie włosów (łysienie) i objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka, nudności i wymioty. Neuropatia i bóle mięśni (mialgia) to inne potencjalne skutki uboczne. Stosowanie docetakselu wiąże się również z neuropatią. Możliwe są również zaburzenia czynności wątroby.
Znane działania niepożądane kabazytakselu obejmują, oprócz wymienionych zaburzeń morfologii krwi, które mogą również wystąpić w przypadku pozostałych dwóch taksanów, zmniejszenie liczby leukocytów (leukocytopenia). Może również objawiać się biegunka, zaparcia, wymioty, słaby apetyt i zaburzenia smaku.
Działania niepożądane kabazytakselu mogą również obejmować nieregularne bicie serca, ogólny ból i bóle stawów, gorączkę i zmęczenie.
