Komórki plazmatyczne

Komórki plazmatyczne powstają z komórek B i dlatego są częścią układu odpornościowego. Ten typ komórki jest końcowym etapem niezdolności do podziału komórek B, które są zdolne do produkcji przeciwciał. W chorobach, takich jak szpiczak mnogi, zdegenerowane komórki plazmatyczne namnażają się w sposób złośliwy.

Co to są komórki plazmatyczne?

Komórki plazmatyczne to komórki krwi znane również jako dojrzałe limfocyty B. Podobnie jak limfocyty T, są częścią układu odpornościowego. Wszystkie limfocyty to białe krwinki, czyli leukocyty, które odgrywają rolę przede wszystkim w odpowiedzi immunologicznej. Wytwarzają i wydzielają przeciwciała. Jako tak zwane komórki efektorowe są one produktem ostatniego etapu różnicowania szeregu komórek B.

W przeciwieństwie do komórek B komórki plazmatyczne nie są już w stanie się dzielić. Migrują przez krew do szpiku kostnego, gdzie są zaopatrywane przez komórki zrębowe. Kontynuują tam produkcję i wydzielanie przeciwciał. Po ostatnim podziale niektóre limfocyty B stają się tak zwanymi komórkami pamięci B, które są istotne dla pamięci immunologicznej, a tym samym zdolności uczenia się ludzkiego układu odpornościowego. Komórki plazmatyczne powstają z limfocytów B, które po ostatnim podziale nie zamieniły się w komórki pamięci. Immunolog Astrid Fagraeus po raz pierwszy opisała funkcję komórek plazmatycznych w XX wieku.

Anatomia i budowa

Komórki plazmatyczne są aktywowanymi komórkami B. Są aktywowane przez kontakt z określonym antygenem. Po aktywacji komórki B stają się komórkami plazmatycznymi na etapie plazmablastu. Komórki mają kształt od okrągłego do owalnego. Mają średnicę od dziesięciu do 18 µm. Dzięki tej małej średnicy mogą poruszać się w najcieńszych gałęziach krwiobiegu.

Zamiast granulowania, jego cytoplazma jest zasadofilna. Ta ostateczna postać komórek B zawiera stosunkowo dużą ilość cytoplazmy. Komórki plazmatyczne mogą syntetyzować szczególnie dużą liczbę przeciwciał poprzez liczne warstwy retikulum endoplazmatycznego. W położeniu mimośrodowym mają tak zwany rdzeń magazynujący koła. Ponieważ w przeciwieństwie do swoich preform nie mają MHC-II, nie przekazują żadnych sygnałów do komórek pomocniczych T. Aby to zrobić, nadal wyrażają niewielką liczbę powierzchniowych immunoglobulin.

Funkcja i zadania

Komórki B reprezentują określony antygen. Kiedy te komórki w węzłach chłonnych napotkają wyspecjalizowane komórki pomocnicze T, których specjalizacja odpowiada ich reprezentacji antygenowej, komórki B są aktywowane. Takie spotkanie może nastąpić tylko po bezpośrednim kontakcie z określonym antygenem. W ten sposób komórki B stają się komórkami plazmatycznymi, które same wytwarzają przeciwciała. Niektóre z tych komórek plazmatycznych wracają do pierwotnych pęcherzyków limfatycznych. Tam tworzą centrum rozmnażania.

Jednak komórki plazmatyczne mogą rozwinąć się w centrum rozmnażania tylko wtedy, gdy zostały aktywowane przez komórkę T. Aktywowane niezależnie od limfocytów T limfocyty B nie zmieniają izotypu. Wytwarzają jedynie przeciwciała typu IgM i nie mogą przekształcić się w komórki pamięci B. Komórki B w ośrodku rozmnażania zmieniają swoje izotypy i stają się komórkami plazmatycznymi, które wytwarzają przeciwciała o wysokim powinowactwie do różnych klas immunoglobulin. Niektóre z tych komórek stają się komórkami pamięci B, które dostarczają organizmowi informacji o określonych antygenach.

Ponieważ komórki pamięci pamiętają pierwszy kontakt, gdy ponownie napotkają antygen, mogą zostać aktywowane szybciej i zapewnić skuteczniejszą odpowiedź immunologiczną. Do szpiku kostnego przedostają się komórki plazmatyczne z przeciwciałami o wysokim powinowactwie z różnych klas. Tam są dostarczane przez komórki zrębowe i mogą w ten sposób uwalniać przeciwciała przez pewien czas. Ze względu na ich odpowiednią ekspresję, ludzkie komórki plazmatyczne można scharakteryzować za pomocą markerów powierzchniowych CD19, CD38 i CD138.

Choroby

Najbardziej znaną chorobą komórek plazmatycznych jest szpiczak mnogi, znany również jako plazmocytoma. W szpiczaku mnogim komórki plazmatyczne ulegają degeneracji i dochodzi do rozmnażania złośliwego. Ta choroba to rak szpiku kostnego. Zdegenerowane komórki normalnie nadal wytwarzają fragmenty przeciwciał. Przeciwciała są absolutnie identyczne. Przebieg szaleństwa może być skrajnie inny. Podczas gdy niektóre postacie tej choroby można scharakteryzować tylko jako stadia przedrakowe, inne są wysoce złośliwe i zwykle kończą się śmiercią w bardzo krótkim czasie.

Główne objawy to ból kości, złamania kości i powolny rozkład substancji kostnej przez złośliwe przeciwciała. Zwiększenie poziomu wapnia w surowicy i zmniejszenie liczby czerwonych krwinek. Zdegenerowane przeciwciała odkładają się w narządach i tkankach i mogą powodować objawy, takie jak niewydolność nerek. Oprócz chorób, które wpływają na same komórki plazmatyczne, liczba komórek plazmatycznych może sygnalizować lekarzowi różne inne choroby i dolegliwości. Na przykład w przypadku przewlekłego nadużywania alkoholu można określić zbyt wysokie wartości w surowicy.

Z kolei w przypadku kiły dużych naczyń limfatycznych stężenie komórek plazmatycznych jest obniżone. Choroby związane z IgG4 są prawdopodobnie również związane z komórkami plazmatycznymi. Jest to choroba autoimmunologiczna lub reakcja alergiczna. Wreszcie choroba nie została jeszcze zbadana. Mnożenie się komórek plazmatycznych IgG4-dodatnich w tkance narządu można jednak zaobserwować jako kryterium choroby. Następnie dotknięty narząd ulega zapaleniu i pojawiają się zmiany guzkowe, które są wywoływane przez zwłóknienie. Zwykle tym objawom towarzyszy ostra gorączka.